Shloka 56
Śrāddha-Kalpa: Pitṛ-Pūjā and Tithi-Phala (श्राद्धकल्पः पितृपूजा च तिथिफलम्)
सब दक्षिणाओंमें सुवर्णका ही विधान है; अतः जो सुवर्ण दान करते हैं, वे सब कुछ दान करनेवाले होते हैं ।। देवतास्ते प्रयच्छन्ति ये सुवर्ण ददत्यथ । अन्निहि देवता: सर्वा: सुवर्ण च तदात्मकम्,'जो सुवर्ण देते हैं, वे देवताओंका दान करते हैं; क्योंकि अग्नि सर्वदेवतामय है और सुवर्ण अग्निका स्वरूप है
bhīṣma uvāca | sarva-dakṣiṇāsu suvarṇasyaiva vidhānaḥ; ataḥ ye suvarṇaṃ dadati te sarvaṃ dadati || devatās te prayacchanti ye suvarṇaṃ dadaty atha | agnir hi devatāḥ sarvāḥ suvarṇaṃ ca tad-ātmakam ||
భీష్ముడు పలికెను— సమస్త దక్షిణలలోను దానములలోను స్వర్ణదానమే విశేషంగా విధించబడినది; అందుచేత స్వర్ణము దానము చేయువారు సర్వమును దానము చేసినవారిగా భావింపబడుదురు. స్వర్ణము ఇచ్చువారు దేవతలకే అర్పించుచున్నారనబడుదురు; యెందుకనగా అగ్ని సర్వదేవతామయుడు, స్వర్ణము అగ్నిస్వరూపమే.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Gold-giving is praised as a supreme form of dāna and dakṣiṇā: because gold is identified with Agni, and Agni is said to contain all deities, donating gold is symbolically equivalent to honoring all gods and thus counts as an all-encompassing gift.
In Anuśāsana Parva’s instruction on dharma, Bhishma continues advising on the ethics and fruits of giving. Here he elevates suvarṇa-dāna by linking it to yajña symbolism: gold is treated as the essence/form of sacrificial Fire, so its donation carries broad religious and moral merit.