Shloka 283

Devanagari script

सुवर्णदानेडकरवं मतिं च भरतर्षभ | 'जो सुवर्ण दान करते हैं, वे अपने पहले और पीछेकी दस-दस पीढ़ियोंका उद्धार कर देते हैं।। राजन! जब मेरे पितरोंने ऐसा कहा तो मेरी नींद खुल गयी। उस समय स्वप्नका स्मरण करके मुझे बड़ा विस्मय हुआ। प्रजानाथ! भरतश्रेष्ठ! तब मैंने सुवर्णदान करनेका निश्चित विचार कर लिया

Transliteration

suvarṇadāne ḍakaravaṃ matiṃ ca bharatarṣabha | ye suvarṇaṃ dadati te pūrvaṃ ca paraṃ ca daśa-daśa pīḍhīr uddharanti || rājan! yadā me pitaro ’bruvan tadā me nidrā vyapāyata | tadā svapnasmṛtyā mama mahān vismayaḥ samajāyata | prajānātha! bharataśreṣṭha! tataḥ suvarṇadānaṃ kartum eva niścayaṃ cakāra ||

Translation

“భరతవృషభా! అప్పుడు నా మనస్సు స్వర్ణదానమునకు ప్రేరితమైంది. స్వర్ణం దానం చేసేవారు తమకు ముందు పది, తరువాత పది తరములను उद्धరించుదురు. రాజా! నా పితృదేవతలు ఇలా చెప్పగానే నా నిద్ర చెదిరింది. ఆ వేళ స్వప్నస్మరణతో నాకు మహా ఆశ్చర్యం కలిగింది. ప్రజానాథా, భరతశ్రేష్ఠా! అప్పుడు నేను స్వర్ణదానం చేయుటకు దృఢనిశ్చయం చేసితిని।”

Word by Word

• {'suvarṇa': 'gold', 'suvarṇadāna': 'the gifting/donation of gold', 'dāna': 'charitable giving

• gift', 'bharatarṣabha': 'O bull among the Bharatas (honorific for a Kuru prince, typically Yudhiṣṭhira)', 'rājan': 'O king', 'pitaras': 'ancestors

• forefathers (often including pitṛs in a ritual sense)', 'pūrvam': 'before

• earlier (prior generations)', 'param': 'after

• later (future generations)', 'daśa-daśa': 'ten and ten', 'pīḍhī': 'generation

• lineage-step', 'uddharanti': 'they rescue

• they deliver', 'nidrā': 'sleep', 'svapna': 'dream', 'smṛti/smaraṇa': 'remembrance

• recollection', 'vismaya': 'wonder

• astonishment', 'prajānātha': 'lord of the people (epithet of the king)', 'bharataśreṣṭha': 'best among the Bharatas', 'niścaya': 'firm resolve

• determination', 'cakāra': 'made

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• pitaras (ancestors/forefathers)
• rājan (the king, addressed—Yudhiṣṭhira in context)
• suvarṇa (gold)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse teaches the dharmic power of dāna—specifically suvarṇadāna (donating gold)—as an act believed to generate merit that benefits not only the giver but also their lineage, rescuing ten generations before and after.

What is happening in the narrative?

Bhishma recounts that after hearing his ancestors’ declaration (in connection with a dream), he awakens in astonishment and forms a firm resolve to undertake the donation of gold, presenting it as a morally weighty decision rooted in ancestral instruction.