Shloka 12
तत्रागम्य पितुः पुत्र श्राद्धकर्म समारभम् | माता मे जाह्नवी चात्र साहाय्यमकरोत् तदा,बेटा! वहाँ पहुँचकर मैंने पिताका श्राद्धकर्म आरम्भ किया। इस कार्यमें वहाँ उस समय मेरी माता गंगाने भी बड़ी सहायता की
tatrāgamya pituḥ putra śrāddhakarma samārabham | mātā me jāhnavī cātra sāhāyyam akarot tadā ||
కుమారా! అక్కడికి చేరి నేను తండ్రి శ్రాద్ధకర్మలను ప్రారంభించితిని. ఆ సమయంలో అక్కడే నా తల్లి జాహ్నవీ (గంగా) ఉండి, ఆ కార్యంలో గొప్ప సహాయం చేసింది।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights pitṛdharma—one’s ethical and ritual responsibility toward one’s father and ancestors. Performing śrāddha is presented as a concrete act of gratitude, continuity, and duty, supported by family and divine lineage (Gaṅgā as mother).
Bhīṣma addresses his listener as ‘son’ and recounts that he arrived at a certain place and commenced his father’s śrāddha rites. His mother, Gaṅgā—also called Jāhnavī—was present and assisted him in completing the ritual.