Shloka 3
Brāhmaṇa-vandana: Criteria for Veneration, Disciplined Speech, and Protective Kingship (अनुशासनपर्व, अध्याय ८)
Devanagari script
भीष्म उवाच स्पृहयामि द्विजातिभ्यो येषां ब्रह्म परं धनम् । येषां स्वप्रत्यय: स्वर्गस्तप: स्वाध्यायसाधनम्,भीष्मजीने कहा--युधिष्ठिर! जिनका ब्रह्म (वेद) ही परम धन है, आत्मज्ञान ही स्वर्ग है तथा वेदोंका स्वाध्याय करना ही श्रेष्ठ तप है, उन ब्राह्मणोंको मैं चाहता हूँ
Translation
భీష్ముడు అన్నాడు—యుధిష్ఠిరా! బ్రహ్మం (వేదం)నే పరమ ధనంగా భావించే, ఆత్మప్రత్యయమే స్వర్గమని తెలిసిన, మరియు వేదస్వాధ్యాయమే శ్రేష్ఠ తపస్సుగా ఆచరించే ఆ ద్విజులను నేను కోరుకుంటాను.
Word by Word
भीष्मःBhishma
भीष्मः:
Karta
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular
स्पृहयामिI long for / desire
स्पृहयामि:
TypeVerb
Rootस्पृह्
FormPresent, 1st, Singular
द्विजातिभ्यःfor the twice-born (Brahmins etc.)
द्विजातिभ्यः:
Sampradana
TypeNoun
Rootद्विजाति
FormFeminine, Dative, Plural
येषाम्of whom / whose
येषाम्:
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
ब्रह्मBrahman; (here) the Veda/sacred knowledge
ब्रह्म:
Karta
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormNeuter, Nominative, Singular
परम्supreme
परम्:
TypeAdjective
Rootपर
FormNeuter, Nominative, Singular
धनम्wealth
धनम्:
TypeNoun
Rootधन
FormNeuter, Nominative, Singular
येषाम्of whom / whose
येषाम्:
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
स्वप्रत्ययःself-certainty / self-knowledge / inner conviction
स्वप्रत्ययः:
Karta
TypeNoun
Rootस्वप्रत्यय
FormMasculine, Nominative, Singular
स्वर्गःheaven
स्वर्गः:
TypeNoun
Rootस्वर्ग
FormMasculine, Nominative, Singular
तपःausterity
तपः:
Karta
TypeNoun
Rootतपस्
FormNeuter, Nominative, Singular
स्वाध्यायसाधनम्having Vedic self-study as its means / consisting in self-study
स्वाध्यायसाधनम्:
TypeNoun
Rootस्वाध्यायसाधन
FormNeuter, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes