Shloka 28
भीष्म उवाच यन्मन्त्रे भवति वृथोपयुज्यमाने यत् सोमे भवति वृथाभिषूयमाणे । यच्चाग्नौ भवति वृथाभिटृ्यमाने तत् सर्व भवति वृथाभिधीयमाने,भीष्मजी कहते हैं--युधिष्ठिर! वेदमन्त्रोंका व्यर्थ (अशुद्ध) उपयोग (उच्चारण) करनेपर जो पाप लगता है, सोमयागको दक्षिणा आदि न देनेके कारण व्यर्थ कर देनेपर जो दोष लगता है तथा विधि और मन्त्रके बिना अग्निमें निरर्थक आहुति देनेपर जो पाप होता है; वह सारा पाप मिथ्या भाषण करनेसे प्राप्त होता है
bhīṣma uvāca | yan-mantre bhavati vṛthopayujyamāne yat some bhavati vṛthābhiṣūyamāne | yac cāgnau bhavati vṛthābhihūyamāne tat sarvaṁ bhavati vṛthābhidhīyamāne ||
భీష్ముడు పలికెను—యుధిష్ఠిరా! వేదమంత్రాలను వ్యర్థంగా (అశుద్ధంగా) ప్రయోగించినప్పుడు కలిగే పాపం, సోమయాగాన్ని విధివిధానాలు పాటించక దక్షిణాదానాలు నిర్లక్ష్యం చేసి ఫలహీనంగా చేసినప్పుడు కలిగే దోషం, అలాగే విధి మరియు మంత్రం లేకుండా అగ్నిలో నిరర్థకంగా ఆహుతులు సమర్పించినప్పుడు కలిగే పాపం—అదంతా అసత్యవచనం పలికినవాడికి సమానంగా కలుగుతుంది.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
False speech is presented as a grave ethical transgression: the text equates the sin of lying with major ritual faults—misusing Vedic mantras, ruining the Soma-sacrifice, and offering oblations without proper rite—thereby elevating satya (truthfulness) as a central pillar of dharma.
In Anushasana Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on dharma. Here he emphasizes the moral weight of speech by comparing the consequences of lying to well-known serious ritual errors, using sacrificial imagery to impress the king with the importance of truth.