Shloka 14
Karma-Phala Rahasya and the Ethics of Dāna (कर्मफल-रहस्यं दानधर्मश्च)
Devanagari script
धनं लभेत दानेन मौनेनाज्ञां विशाम्पते । उपभोगांश्व तपसा ब्रद्मचर्येण जीवितम्,प्रजानाथ! मनुष्य दानसे धन पाता है, मौन-व्रतके पालनसे दूसरोंद्वारा आज्ञापालन करानेकी शक्ति प्राप्त करता है, तपस्यासे भोग और ब्रह्मचर्य-पालनसे जीवन (आयु)-की उपलब्धि होती है
Transliteration
dhanaṁ labheta dānena maunena ājñāṁ viśāmpate | upabhogāṁś ca tapasā brahmacaryeṇa jīvitam, prajānātha |
Translation
ప్రజానాథా! దానంతో ధనం లభిస్తుంది; మౌనవ్రతంతో ఆజ్ఞను అనుసరింపజేయగల శక్తి కలుగుతుంది; తపస్సుతో భోగాలు లభిస్తాయి; బ్రహ్మచర్యంతో జీవితం—దీర్ఘాయువు, ప్రాణబలం—సిద్ధిస్తుంది.
Word by Word
धनम्wealth
धनम्:
Karma
TypeNoun
Rootधन
FormNeuter, Accusative, Singular
लभेतwould obtain / may obtain
लभेत:
Karta
TypeVerb
Rootलभ्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
दानेनby giving (charity)
दानेन:
Karana
TypeNoun
Rootदान
FormNeuter, Instrumental, Singular
मौनेनby silence (vow of silence)
मौनेन:
Karana
TypeNoun
Rootमौन
FormNeuter, Instrumental, Singular
आज्ञाम्authority / command / obedience
आज्ञाम्:
Karma
TypeNoun
Rootआज्ञा
FormFeminine, Accusative, Singular
विशाम्of the people
विशाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविश्
FormFeminine, Genitive, Plural
पतेO lord
पते:
TypeNoun
Rootपति
FormMasculine, Vocative, Singular
उपभोगान्enjoyments
उपभोगान्:
Karma
TypeNoun
Rootउपभोग
FormMasculine, Accusative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तपसाby austerity
तपसा:
Karana
TypeNoun
Rootतपस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
ब्रह्मचर्येणby celibacy / chastity
ब्रह्मचर्येण:
Karana
TypeNoun
Rootब्रह्मचर्य
FormNeuter, Instrumental, Singular
जीवितम्life / lifespan
जीवितम्:
Karma
TypeNoun
Rootजीवित
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रजानाथO lord of creatures
प्रजानाथ:
TypeNoun
Rootप्रजानाथ
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaT
the king addressed as Viśāmpati / PrajānāthaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes