Shloka 23
Nṛga-upākhyāna: Brāhmaṇa-sva and the Consequence of Misappropriated Gift-Cattle (कृकलास-रूपे नृगोपाख्यानम्)
इमं तु देशं मुनय: पर्युपासन्ति नित्यदा । देवताओंने कहा--भगवन्! हमारा कार्य हो गया। अब हम पर्याप्त दक्षिणावाले यज्ञपुरुषका यजन करेंगे। यह जो हिमालयके पासका प्रदेश है, इसका ऋषि-मुनि सदासे ही आश्रय लेते हैं (अत: हमारा यज्ञ भी यहीं होगा) ।।
imaṁ tu deśaṁ munayaḥ paryupāsanti nityadā | devatā ūcuḥ—bhagavan! asmākaṁ kāryaṁ kṛtam | adhunā vayaṁ paryāpta-dakṣiṇāvantaṁ yajñapuruṣaṁ yajiṣyāmaḥ | eṣa yaḥ himālayasya pārśve pradeśaḥ, asya ṛṣi-munayaḥ sadāśrayaṁ kurvanti (ataḥ asmākaṁ yajño ’pi ihaiva bhaviṣyati) || tato ’gastyas ca kaṇvaś ca bhṛgur atrir vṛṣākapiḥ ||
భీష్ముడు పలికెను— “ఈ దేశాన్ని మునులు నిత్యం ఆశ్రయించి ఉపాసిస్తారు.” అప్పుడు దేవతలు పలికిరి— “భగవన్! మా కార్యం సిద్ధించింది. ఇప్పుడు తగిన దక్షిణతో కూడిన యజ్ఞం ద్వారా యజ్ఞపురుషుని ఆరాధించుదుము. హిమాలయ సమీపంలోని ఈ ప్రాంతం ప్రాచీనకాలం నుంచే తపస్వుల ఆశ్రయం; అందుచేత మా యజ్ఞమూ ఇక్కడే జరుగును.” అప్పుడు అక్కడికి అగస్త్యుడు, కణ్వుడు, భృగువు, అత్రి, వృషాకపి వచ్చిరి।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that sacred action (yajña) should be grounded in both proper place and proper ethics: a region sanctified by continual presence of sages is fit for worship, and the rite should be performed with adequate dakṣiṇā, emphasizing fairness and completeness in ritual duty.
Bhishma describes a Himalayan region revered by sages. The gods declare their prior objective fulfilled and decide to conduct a well-endowed sacrifice there; then eminent seers—Agastya, Kanva, Bhrigu, Atri, and Vrishakapi—arrive, indicating the gathering of spiritual authorities around the sacrificial act.