Shloka 16
Nṛga-upākhyāna: Brāhmaṇa-sva and the Consequence of Misappropriated Gift-Cattle (कृकलास-रूपे नृगोपाख्यानम्)
Devanagari script
इति प्रोक्त कुरुश्रेष्ठ तिलदानमनुत्तमम् | विधान येन विधिना तिलानामिह शस्यते,कुरुश्रेष्ठ! इस प्रकार जिस विधिके अनुसार तिलदान करना उत्तम माना गया है, वह सर्वोत्तम तिलदानका विधान यहाँ बताया गया
Transliteration
iti prokta kuruśreṣṭha tiladānam anuttamam | vidhānaṃ yena vidhinā tilānām iha śasyate kuruśreṣṭha ||
Translation
భీష్ముడు అన్నాడు—ఓ కురుశ్రేష్ఠా! ఈ విధంగా తిలదానం అనుత్తమమని చెప్పబడింది. ఇప్పుడు ఇక్కడ తిలదానం ప్రశంసనీయమై పుణ్యప్రదమయ్యే ఆ విధానం—ఆచరణ పద్ధతి—వివరిస్తున్నాను.
Word by Word
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
प्रोक्तम्said, declared
प्रोक्तम्:
TypeVerb
Rootप्र-वच्
Formक्त (past passive participle), neuter, nominative, singular
कुरुश्रेष्ठO best of the Kurus
कुरुश्रेष्ठ:
TypeNoun
Rootकुरुश्रेष्ठ
Formmasculine, vocative, singular
तिलदानम्gift of sesame (sesame-donation)
तिलदानम्:
TypeNoun
Rootतिलदान
Formneuter, nominative, singular
अनुत्तमम्unsurpassed, excellent
अनुत्तमम्:
TypeAdjective
Rootअनुत्तम
Formneuter, nominative, singular
विधानम्procedure, ordinance
विधानम्:
TypeNoun
Rootविधान
Formneuter, nominative, singular
येनby which
येन:
Karana
TypePronoun
Rootयद्
Formmasculine/neuter, instrumental, singular
विधिनाby the rule/method
विधिना:
Karana
TypeNoun
Rootविधि
Formmasculine, instrumental, singular
तिलानाम्of sesame (seeds)
तिलानाम्:
TypeNoun
Rootतिल
Formmasculine, genitive, plural
इहhere
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
शस्यतेis praised/commended
शस्यते:
TypeVerb
Rootशंस्
Formलट्, आत्मनेपद, passive/impersonal (भावे/कर्मणि प्रयोग), third, singular
कुरुश्रेष्ठO best of the Kurus
कुरुश्रेष्ठ:
TypeNoun
Rootकुरुश्रेष्ठ
Formmasculine, vocative, singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaK
Kuruśreṣṭha (Yudhiṣṭhira)T
tila (sesame)T
tiladāna (sesame-donation)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes