Shloka 57
दानफलप्रकरणम् — उपानहदानं, तिलदानं, भूमिदानं, गोदानं, अन्नदानं च
Gifts and Their Stated Results: Footwear, Sesame, Land, Cows, and Food
(ब्राह्माणार्थे गवार्थे वा राष्ट्रघातेडथ स्वामिन: । कुलस्त्रीणां परिभवे मृतास्ते भूमिदै: समा: ।।
bhīṣma uvāca |
brāhmaṇārthe gavārthe vā rāṣṭraghāte ’tha svāminaḥ |
kulastrīṇāṃ paribhave mṛtās te bhūmidaiḥ samāḥ ||
ye śūrā nihatā yuddhe svaryātā raṇagṛddhinaḥ |
sarve te vibudhaśreṣṭha nātikrāmanti bhūmidam ||
భీష్ముడు పలికెను—బ్రాహ్మణుల రక్షణకై, గోవుల రక్షణకై, రాజ్యనాశ భయంకర సందర్భమున, స్వామి పక్షమున, మరియు కులస్త్రీల అవమానాన్ని నివారించుటకై యుద్ధమున ప్రాణత్యాగము చేసేవారు—పుణ్యఫలమున భూమిదాతలతో సమానులు. హే విబుధశ్రేష్ఠా! యుద్ధభూమిలో వీరమరణము పొందిన ఆ రణప్రియ శూరులు అందరూ స్వర్గమునకు చేరి, భూమిదానఫలమునకు తక్కువకారు.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma equates self-sacrifice in a righteous protective war—defending Brahmins, cows, the kingdom, one’s rightful lord, and the honor of respectable women—with the high religious merit of land-donation. The verse frames such death as dharmic and heaven-leading, emphasizing protection as a supreme duty.
In Anushasana Parva, Bhishma is instructing Yudhishthira on dharma. Here he praises warriors who die while protecting key pillars of social and moral order, stating that their spiritual reward matches that of celebrated charitable acts like gifting land.