Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

Adhyāya 64: Dāna-prakāra—Suvarṇa, Pānīya-dāna, Ghṛta-dāna, and Upakaraṇa-dāna

Utility Gifts

धिक्‌ तस्य जीवित राज्ञो राष्ट्र यस्यावसीदति । द्विजो<न्यो वा मनुष्योडपि शिबिराह वचो यथा,राजा शिबिका कथन है कि “जिसके राज्यमें ब्राह्मण या कोई और मनुष्य क्षुधासे पीड़ित हो रहा हो, उस राजाके जीवनको धिककार है

dhik tasya jīvitaṁ rājño rāṣṭraṁ yasyāvasīdati | dvijo 'nyo vā manuṣyo 'pi kṣudhā-pīḍitaḥ śibikā-vaco yathā ||

భీష్ముడు పలికెను—ఎవరి రాజ్యంలో బ్రాహ్మణుడైనా, మరెవడైనా మనిషైనా ఆకలితో బాధపడుతూ రాజ్యం దుస్థితికి చేరుతుందో, ఆ రాజు జీవితం ధిక్కారయోగ్యం—ఇదే శిబికా వచనార్థం.

धिक्shame! fie!
धिक्:
TypeIndeclinable
Rootधिक्
तस्यof that (man/king)
तस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine/neuter, genitive, singular
जीवितम्life
जीवितम्:
Karma
TypeNoun
Rootजीवित
Formneuter, nominative/accusative, singular
राज्ञःof the king
राज्ञः:
Sambandha
TypeNoun
Rootराजन्
Formmasculine, genitive, singular
राष्ट्रम्kingdom, realm
राष्ट्रम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराष्ट्र
Formneuter, nominative/accusative, singular
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootयद्
Formmasculine/neuter, genitive, singular
अवसीदतिsinks down; is distressed/afflicted
अवसीदति:
TypeVerb
Rootअव√सद्
Formpresent, third, singular, parasmaipada
द्विजःa Brahmin (lit. twice-born)
द्विजः:
Karta
TypeNoun
Rootद्विज
Formmasculine, nominative, singular
अन्यःanother, someone else
अन्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootअन्य
Formmasculine, nominative, singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
मनुष्यःa human being
मनुष्यः:
Karta
TypeNoun
Rootमनुष्य
Formmasculine, nominative, singular
अपिeven; also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
शिबिरःŚibira (proper name)
शिबिरः:
Karta
TypeNoun
Rootशिबिर
Formmasculine, nominative, singular
आहsaid
आह:
TypeVerb
Root√अह्
Formperfect, third, singular, parasmaipada
वचःspeech, words
वचः:
Karma
TypeNoun
Rootवचस्
Formneuter, accusative, singular
यथाas, thus
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा

भीष्म उवाच

B
Bhishma
K
King (generic)
R
Rashtra (kingdom/realm)
D
Dvija (Brahmin)
M
Manushya (people in general)
Ś
Śibikā (as a proverbial reference)