Shloka 19
दैव–पुरुषकार-प्रश्नः
Daiva–Puruṣakāra Inquiry: Fate and Human Effort
Devanagari script
स्वं चेत् कर्मफलं न स्यात् सर्वमेवाफलं भवेत् । लोको दैवं समालक्ष्य उदासीनो भवेन्ननु,यदि अपने कर्मोंका फल न प्राप्त हो तो सारा कर्म ही निष्फल हो जाय और सब लोग भाग्यको ही देखते हुए कर्म करनेसे उदासीन हो जायेँ
Transliteration
svaṁ cet karmaphalaṁ na syāt sarvam evāphalaṁ bhavet | loko daivaṁ samālakṣya udāsīno bhaven nanu ||
Translation
తన కర్మకు తగిన ఫలం లభించకపోతే, సమస్త కర్మమూ నిష్ఫలమవుతుంది. అప్పుడు ప్రజలు దైవాన్నే నిర్ణాయకమని చూసి, నిశ్చయంగా ఉదాసీనులై, యత్నం–పురుషార్థాన్ని విడిచిపెడతారు.
Word by Word
स्वम्one's own
स्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootस्व
FormNeuter, Accusative, Singular
चेत्if
चेत्:
TypeIndeclinable
Rootचेत्
कर्मफलम्fruit/result of action
कर्मफलम्:
Karta
TypeNoun
Rootकर्मफल
FormNeuter, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
स्यात्would be
स्यात्:
TypeVerb
Rootअस्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
सर्वम्all (of it)
सर्वम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Nominative, Singular
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
अफलम्fruitless
अफलम्:
Karta
TypeAdjective
Rootअफल
FormNeuter, Nominative, Singular
भवेत्would become
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
लोकःpeople/the world
लोकः:
Karta
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Nominative, Singular
दैवम्fate/divine dispensation
दैवम्:
Karma
TypeNoun
Rootदैव
FormNeuter, Accusative, Singular
समालक्ष्यhaving regarded/considered
समालक्ष्य:
TypeVerb
Rootसम्-आ-लक्ष्
FormAbsolutive (Tumun/lyap), ल्यप् (सम्+आ+लक्ष् + य)
उदासीनःindifferent/apathetic
उदासीनः:
Karta
TypeAdjective
Rootउदासीन
FormMasculine, Nominative, Singular
भवेत्would become
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
ननुindeed/then (rhetorical particle)
ननु:
TypeIndeclinable
Rootननु
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhishmaL
loka (people/the world)D
daiva (fate/destiny)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes