Shloka 9
Cyavana’s Yogic Display and Kuśika’s Recognition of Tapas (च्यवन-योगप्रभावः कुशिकस्य तपःप्रशंसा च)
नहुष बोले--विप्रवर! इन निषादोंको एक लाख मुद्रा दीजिये। (यों पुरोहितको आज्ञा देकर वे मुनिसे बोले--) भगवन्! क्या यह आपका उचित मूल्य हो सकता है या अभी आप कुछ और देना चाहते हैं? ।।
cyavana uvāca | nāhaṃ śatasahasreṇa nimeyaḥ pārthivarṣabha | dīyatāṃ sadṛśaṃ mūlyam amātyaiḥ saha cintaya ||
నహుషుడు అన్నాడు—“విప్రవరా! ఈ నిషాదులకు లక్ష ముద్రలు ఇవ్వండి.” (పురోహితునికి ఆజ్ఞాపించి మునితో అన్నాడు—) “భగవన్! ఇదే మీకు తగిన మూల్యమా, లేక ఇంకా ఏదైనా ఇవ్వాలని కోరుతున్నారా?” చ్యవనుడు అన్నాడు—“రాజశ్రేష్ఠా! నన్ను కేవలం లక్షతోనే అంచనా వేయకుము. తగిన ప్రతిఫలం ఇవ్వుము; మంత్రులతో కలిసి ఆలోచించుము.”
च्यवन उवाच
Educational Q&A
A ruler should not reduce a venerable person or a moral obligation to a cheap, fixed price; instead he must act with propriety (sadṛśa), fairness, and careful deliberation, consulting wise counsellors.
After Nahusha proposes a payment of one hundred thousand, Cyavana rejects being ‘priced’ at that amount and instructs the king to determine and pay an appropriate recompense after consulting his ministers.