Shloka 29
Cyavana’s Yogic Display and Kuśika’s Recognition of Tapas (च्यवन-योगप्रभावः कुशिकस्य तपःप्रशंसा च)
Devanagari script
स्वाहाकारवषट्कारीौ गोषु नित्यं प्रतिछ्ठितौ । गावो यज्ञस्य नेत्र्यो वै तथा यज्ञस्य ता मुखम्,स्वाहा और वषट्कार सदा गौआओंमें ही प्रतिष्ठित होते हैं। गौएँ ही यज्ञका संचालन करनेवाली तथा उसका मुख हैं
Transliteration
svāhākāravaṣaṭkārau goṣu nityaṁ pratiṣṭhitau | gāvo yajñasya netryo vai tathā yajñasya tā mukham ||
Translation
‘స్వాహా’ మరియు ‘వషట్’ అనే యజ్ఞోద్ఘోషాలు నిత్యము గోవులలోనే స్థితిచెందినవి. గోవులే యజ్ఞాన్ని నడిపించే నేత్రులు; గోవులే యజ్ఞముఖము.
Word by Word
स्वाहाकारवषट्कारीthe utterers of ‘svāhā’ and ‘vaṣaṭ’
स्वाहाकारवषट्कारी:
Karta
TypeNoun
Rootस्वाहाकार-वषट्कारिन्
FormMasculine, Nominative, Dual
गोषुamong/in cows
गोषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगो
FormFeminine, Locative, Plural
नित्यम्always
नित्यम्:
TypeIndeclinable
Rootनित्य
प्रतिष्ठितौestablished/abiding
प्रतिष्ठितौ:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रतिष्ठित
FormMasculine, Nominative, Dual
गावःcows
गावः:
Karta
TypeNoun
Rootगो
FormFeminine, Nominative, Plural
यज्ञस्यof the sacrifice
यज्ञस्य:
TypeNoun
Rootयज्ञ
FormMasculine, Genitive, Singular
नेत्र्यःleaders/guides (conductors)
नेत्र्यः:
Karta
TypeNoun
Rootनेत्री
FormFeminine, Nominative, Plural
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
तथाand likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
यज्ञस्यof the sacrifice
यज्ञस्य:
TypeNoun
Rootयज्ञ
FormMasculine, Genitive, Singular
ताःthey (those cows)
ताः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Plural
मुखम्the mouth/face
मुखम्:
Karta
TypeNoun
Rootमुख
FormNeuter, Nominative, Singular
Speaker
व्यवन उवाच
Characters & Entities
V
VyavanaS
Svāhā (sacrificial exclamation)V
Vaṣaṭ (sacrificial exclamation)C
Cows (gāvaḥ)Y
Yajña (sacrifice)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes