Anushasana Parva Adhyaya 50 Shloka 47 - Mahabharata | Telugu | Vedapath

Vyasa

←Previous VerseNext Verse→

Shloka 47

Cyavana’s Water-Vow and the Ethics of Cohabitation (स्नेह-सम्वास-धर्मः)

Devanagari script

भीष्म उवाच क्षत्रियस्यापि भायें द्वे विहिते कुरुनन्दन । तृतीया च भवेच्छूद्रा न तु दृष्टान्तत: स्मृता

Transliteration

bhīṣma uvāca | kṣatriyasyāpi bhārye dve vihite kurunandana | tṛtīyā ca bhavec chūdrā na tu dṛṣṭāntataḥ smṛtā ||

Translation

భీష్ముడు అన్నాడు—ఓ కురునందనా! క్షత్రియునికీ శాస్త్రం రెండు వర్ణాల నుండి రెండు భార్యలను విధిస్తుంది. మూడవది శూద్రా కూడా భార్య కావచ్చు; కాని అది శాస్త్రీయ దృష్టాంతంగా స్మరించబడలేదు।

Word by Word

भीष्मःBhishma

उवाचsaid

क्षत्रियस्यof a Kshatriya

अपिalso/even

भार्येtwo wives

द्वेtwo

विहितेprescribed/ordained

कुरुनन्दनO joy of the Kurus

तृतीयाa third (wife)

चand

भवेत्may be/can be

शूद्राa Shudra woman

नnot

तुbut/however

दृष्टान्ततःfrom precedent/example

स्मृताis remembered/recorded

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhishma

Kurunandana (epithet of the addressee, commonly Yudhiṣṭhira)

Kshatriya

Shudra

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes

Educational Q&A

What is the core teaching?

Bhishma distinguishes between what is explicitly sanctioned by śāstra (two wives for a Kshatriya from the higher varṇas) and what may occur in practice (a Śūdra wife), noting that the latter is not presented as an authoritative scriptural exemplar.

What is happening in the narrative?

In Bhishma’s instruction on dharma, he addresses the Kurunandana (the royal listener) while discussing marriage norms and the limits of scriptural endorsement regarding inter-varṇa unions.