Shloka 29

Cyavana’s Water-Vow and the Ethics of Cohabitation (स्नेह-सम्वास-धर्मः)

Devanagari script

कस्मात्‌ तु विषमं भागं भजेरन्‌ नृपसत्तम | यदा सर्वे त्रयो वर्णास्त्वियोक्ता ब्राह्मणा इति

Transliteration

Yudhiṣṭhira uvāca | kasmāt tu viṣamaṃ bhāgaṃ bhajeran nṛpasattama | yadā sarve trayo varṇās tvayoktā brāhmaṇā iti ||

Translation

యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు— ఓ నృపశ్రేష్ఠా! మీరు బ్రాహ్మణాది మూడు వర్ణాల స్త్రీల గర్భంలో పుట్టిన కుమారులందరినీ బ్రాహ్మణులేనని ప్రకటించినప్పుడు, వారు పితృసంపత్తిలో అసమాన భాగాన్ని ఎందుకు స్వీకరించాలి? సమాన భాగం ఎందుకు పొందరు?

Word by Word

• कस्मात्: from what reason? why?
• कस्मात्: Apadana
• Type: Noun
• Root: किम्
• Form: Masculine/Neuter, Ablative, Singular

• तु: but/indeed
• Type: Indeclinable
• Root: तु

• विषमम्: unequal
• विषमम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: विषम
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• भागम्: share/portion
• भागम्: Karma
• Type: Noun
• Root: भाग
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• भजेरन्: should take/should receive/should partake
• Type: Verb
• Root: भज्
• Form: Optative (Vidhi-lin), Third, Plural, Parasmaipada

• नृपसत्तम: O best of kings
• Type: Noun
• Root: नृपसत्तम
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• यदा: when
• Type: Indeclinable
• Root: यदा

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta
• Type: Adjective
• Root: सर्व
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• त्रयः: three
• त्रयः: Karta
• Type: Adjective
• Root: त्रि
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• वर्णाः: classes/varnas
• वर्णाः: Karta
• Type: Noun
• Root: वर्ण
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• त्वया: by you
• त्वया: Karana
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्
• Form: —, Instrumental, Singular

• उक्ताः: said/declared
• Type: Verb
• Root: वच्
• Form: Past passive participle (kta), Masculine, Nominative, Plural

• ब्राह्मणाः: Brahmins
• ब्राह्मणाः: Karta
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• इति: thus/so (quotative)
• Type: Indeclinable
• Root: इति

Speaker

युधिछिर उवाच

Characters & Entities

• Yudhiṣṭhira
• nṛpasattama (addressed king)