Shloka 41
Devaśarmā–Vipula Dialogue on Ahorātra–Ṛtu as Moral Witnesses (अनुशासन पर्व, अध्याय ४३)
Devanagari script
विपुलस्तु वच: श्रुत्वा गुरोश्विन्तामुपेयिवान्
Transliteration
vipulastu vacaḥ śrutvā guroś cintām upeyivān
Translation
గురువు చెప్పిన విస్తారమైన మాటలు విని విపులుడు గాఢమైన చింతలో పడ్డాడు; ధర్మానుసారం ఏమి చేయాలో మనసులో ఆలోచించసాగాడు।
Word by Word
विपुलःVipula (proper name)
विपुलः:
Karta
TypeNoun
Rootविपुल
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
वचःspeech/words
वचः:
Karma
TypeNoun
Rootवचस्
FormNeuter, Accusative, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund), Non-finite
गुरोःof the teacher
गुरोः:
TypeNoun
Rootगुरु
FormMasculine, Genitive, Singular
चिन्ताम्anxiety/worry
चिन्ताम्:
Karma
TypeNoun
Rootचिन्ता
FormFeminine, Accusative, Singular
उपेयिवान्had come to/entered (i.e., became subject to)
उपेयिवान्:
TypeVerb
Rootउप-इ (उप + इ)
Formक्तवतु (perfect participle active), Masculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaV
VipulaG
guru (teacher)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes