Shloka 27
पात्रलक्षण-परिक्षा (Pātra-Lakṣaṇa Parīkṣā) — Criteria for a Worthy Recipient
पश्य चन्द्रे कृतं लक्ष्म समुद्रो लवणोदकः: । तथा भगसहस््रेण महेन्द्र: परिचिल्वित:
paśya candre kṛtaṃ lakṣma samudro lavaṇodakaḥ | tathā bhagasahasreṇa mahendraḥ paricilvitaḥ ||
మాధవా! చూడు—బ్రాహ్మణుల ప్రభావం ఎంత గొప్పదో. వారు చంద్రునిపై కళంకం పెట్టారు, సముద్రజలాన్ని లవణమయం చేశారు, మహేంద్రుడు (ఇంద్రుడు) శరీరంపై ‘భగ’ చిహ్నాలు వెయ్యి పుట్టించారు. తరువాత అదే ప్రభావంతో ఆ చిహ్నాలు నేత్రాలుగా మారాయి; అందువల్ల శతక్రతు ఇంద్రుడు ‘సహస్రాక్ష’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడయ్యాడు.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical potency attributed to Brāhmaṇical tapas and speech: it can impose consequences on even cosmic entities, and it also has the capacity to transmute misfortune into a new, meaningful form—suggesting responsibility in the use of spiritual power and the possibility of redemptive transformation.
Vāyu points to well-known mythic outcomes credited to Brāhmaṇas’ influence: a blemish on the Moon, the ocean becoming salt-water, and Indra being marked with a thousand ‘bhaga’ signs that later become ‘eyes’, explaining Indra’s epithet ‘Sahasrākṣa’ (thousand-eyed).