Shloka 17
पात्रलक्षण-परिक्षा (Pātra-Lakṣaṇa Parīkṣā) — Criteria for a Worthy Recipient
अपने तेज और बलसे तपते हुए क्षत्रियोंके तेज और बल ब्राह्मणोंके सामने आनेपर ही शान्त होते हैं ।।
kṣatriyāṇāṁ tejasā balena ca tapyamānānāṁ tejo balaṁ ca brāhmaṇānām agre samāgate śāmyati | bhṛgavas tālajaṅghān aṅgirasaś ca naipān ajayan | bharadvājo vaihatavyān ailāṁś ca, bharatarṣabha bharataśreṣṭha |
తమ తేజస్సు, బలములతో మండుచున్న క్షత్రియుల తేజోబలములు బ్రాహ్మణుల సమక్షమునకు రాగానే శాంతించును. భరతశ్రేష్ఠా! పూర్వకాలమున భృగువంశీయ బ్రాహ్మణులు తాలజంఘులను దమనించారు; అంగిరస వంశజులు నీప వంశ రాజులను జయించారు; భరద్వాజుడు హైహయులను మరియు ఇలాపుత్రులను పరాజయపరిచాడు.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Martial power and royal pride are not supreme; they are meant to be governed by dharma. The verse teaches that Brahminical authority—grounded in learning, restraint, and tapas—can pacify and correct Kshatriya force when it becomes excessive.
Bhishma addresses Yudhiṣṭhira and supports his point with precedents: specific Brahmin lineages and sages are said to have defeated or subdued powerful royal clans (Talajanghas, Naipas, Haihayas, and the Aila line), illustrating the superiority of disciplined spiritual power over mere physical might.