Shloka 24
Indra–Mataṅga Saṃvāda: On the rarity and responsibilities of Brāhmaṇya (इन्द्र-मतङ्ग संवादः)
तपस्यामें संलग्न हो मतंगने देवताओंको संतप्त कर दिया। वह भलीभाँति तपस्या करके सुखसे ही ब्राह्मणत्वरूपी अभीष्ट स्थानको प्राप्त करना चाहता था ।।
tapasā saṃlagno matango devatāḥ saṃtāpayām āsa | sa su-tapasā sukhenāiva brāhmaṇatva-rūpam abhīṣṭa-sthānaṃ prāptum aicchat || taṃ tathā tapasā yuktam uvāca harivāhanaḥ | “mataṅga, tapasya se kiṃ tvaṃ bhogān utsṛjya mānuṣān?” ||
తపస్సులో లీనుడై మతంగుడు దేవతలను తన తపోబలంతో బాధింపజేశాడు. అతడు శ్రద్ధగా తపస్సు చేసి, హింసా-కపటాలు లేకుండా, బ్రాహ్మణత్వమనే అభీష్టస్థానాన్ని సుఖంగా పొందాలని కోరాడు. అతడిని అలా తపస్సులో స్థిరంగా చూసిన హరివాహనుడైన ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు—“మతంగ! మానవ భోగాలను విడిచి నీవెందుకు తపస్సు చేస్తున్నావు?”
मतंग उवाच
Educational Q&A
The verse highlights tapas as a morally focused means of self-transformation: intense discipline can challenge even the gods, and true aspiration is framed as seeking a higher ethical-spiritual state rather than mere worldly enjoyment.
Matanga performs powerful austerities aiming to attain brahminhood. His penance troubles the gods, prompting Indra (Harivāhana) to approach and question why he has renounced ordinary human pleasures to pursue tapas.