Shloka 74
मातङ्ग–शक्रसंवादः
Mataṅga–Śakra Dialogue on Tapas, Status, and Moral Qualities
Devanagari script
दिवि ज्योतिर्यथा5<दित्य: पितृणां चैव चन्द्रमा: । देवेशश्व॒ तथा नृणां गज्ञा च सरिता तथा,स्वर्गवासी देवताओंमें जैसे सूर्यका तेज श्रेष्ठ है, जैसे पितरोंमें चन्द्रमा तथा मनुष्योंमें राजाधिराज श्रेष्ठ है, उसी प्रकार समस्त सरिताओं में गंगाजी उत्तम हैं
Transliteration
divi jyotir yathādityaḥ pitṝṇāṃ caiva candramāḥ | deveśaś ca tathā nṝṇāṃ rājā ca saritāṃ tathā gaṅgā ||
Translation
స్వర్గంలో సూర్యుని తేజస్సు ఎలా శ్రేష్ఠమో, పితృలలో చంద్రుడు ఎలా అగ్రగణ్యుడో, మనుష్యులలో రాజాధిరాజు ఎలా పరమోన్నతో—అలాగే సమస్త నదులలో గంగ శ్రేష్ఠము.
Word by Word
दिविin heaven
दिवि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदिव्
FormFeminine, Locative, Singular
ज्योतिःsplendour, light
ज्योतिः:
Karta
TypeNoun
Rootज्योतिस्
FormNeuter, Nominative, Singular
यथाas, just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
आदित्यःthe Sun
आदित्यः:
Karta
TypeNoun
Rootआदित्य
FormMasculine, Nominative, Singular
पितृणाम्of the Pitṛs/manes
पितृणाम्:
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Genitive, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
चन्द्रमाःthe Moon
चन्द्रमाः:
Karta
TypeNoun
Rootचन्द्रमस्
FormMasculine, Nominative, Singular
देवेषुamong the gods
देवेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Locative, Plural
तथाso, likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
नृणाम्of men; among men
नृणाम्:
TypeNoun
Rootनृ
FormMasculine, Genitive, Plural
राजाking
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
सरिताम्of rivers; among rivers
सरिताम्:
TypeNoun
Rootसरित्
FormFeminine, Genitive, Plural
तथाlikewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
गङ्गाthe Ganges
गङ्गा:
Karta
TypeNoun
Rootगङ्गा
FormFeminine, Nominative, Singular
Speaker
सिद्ध उवाच
Characters & Entities
Ā
Āditya (Sun)C
Candramā (Moon)P
PitṛsD
Deveśa (Indra)R
Rājā (king)G
Gaṅgā (Ganges)H
Heaven (divi)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes