Shloka 57
तीर्थवंशोपदेशः
Tīrtha-vaṃśa Upadeśa: Instruction on the Fruits of Sacred Waters
(व्रतानां पारणार्थाय गुर्वर्थे यज्ञदक्षिणाम् । निवेशार्थ च विद्वांसस्तेषां दत्त महाफलम् ।।
vratānāṁ pāraṇārthāya gurvarthē yajñadakṣiṇām | niveśārthaṁ ca vidvāṁsas teṣāṁ dattaṁ mahāphalam || pitroś ca rakṣaṇārthāya putradārārtham eva vā | mahāvyādhivimokṣāya teṣu dattaṁ mahāphalam || bālāḥ striyaś ca vāñchanti subhaktaṁ cāpy asādhanāḥ | svargam āyānti dattvaiṣāṁ nirayān nopayānti te || kṛtasarvasvaharaṇā nirdōṣāḥ prabhaviṣṇubhiḥ | spṛhayanti ca bhuktvānnaṁ teṣu dattaṁ mahāphalam ||
భీష్ముడు పలికెను—వ్రతపారణార్థము, గురుదక్షిణార్థము, యజ్ఞదక్షిణార్థము, అలాగే గృహస్థస్థాపన (వివాహాది) కొరకు ధనమును కోరే విద్వాంసులకు ఇచ్చిన దానం మహాఫలదాయకము. అలాగే తల్లిదండ్రుల రక్షణకై, భార్యా-పుత్రుల పోషణకై, లేదా మహారోగ విమోచనకై ధనమును కోరువారికి ఇచ్చిన దానమును కూడా మహాఫలమని చెప్పబడింది. సాధనలేని బాలకులు మరియు స్త్రీలు కేవలం సుపాచ్యమైన భోజనమును యాచించినచో, వారికి భోజనమిచ్చిన దాత స్వర్గమును పొందును; నరకమునకు పోడు. ఇంకా ప్రభావశాలులైన దొంగలు నిర్దోషులైన జనుల సర్వస్వమును హరించినపుడు, వారు అన్నమును ఆశించితే—వారికి అన్నదానం చేయుట కూడా మహాఫలదాయకము.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that charity is especially meritorious when directed to genuine need: completing vows, paying rightful fees (to teacher or sacrifice), establishing a household, protecting parents, supporting family, seeking relief from severe illness, and—above all—feeding the resource-less such as children, women, and innocents robbed by the powerful.
Within Bhīṣma’s instruction on dāna-dharma in the Anuśāsana Parva, he enumerates specific recipients and circumstances where giving (particularly food and necessary wealth) yields ‘great fruit,’ framing charity as a concrete social and ethical duty.