Shloka 19

Pātra-Lakṣaṇa and Niścita-Dharma

Marks of a Worthy Recipient and Stable Criteria of Dharma

Devanagari script

कन्यां तां प्रतिगृहौव भार्या परमशो भनाम्‌ । उवास मुदितस्तत्र स्वाश्रमे विगतज्वर:

Transliteration

kanyāṃ tāṃ pratigṛhyaiva bhāryāṃ paramaśobhanām | uvāsa muditas tatra svāśrame vigatajvaraḥ ||

Translation

భీష్ముడు అన్నాడు— ఆ పరమశోభన కన్యను భార్యగా స్వీకరించిన తరువాత ముని యొక్క చింతలన్నీ, అంతరజ్వరమూ శమించాయి. అతడు జ్వరరహితుడై, ఆనందంతో, ప్రశాంతమనస్సుతో తన ఆశ్రమంలో ఆమెతో కలిసి నివసించాడు.

Word by Word

• कन्याम्: the maiden/daughter
• कन्याम्: Karma
• Type: Noun
• Root: कन्या
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• ताम्: her/that (one)
• ताम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• प्रतिगृह्य: having accepted
• Type: Verb
• Root: प्रतिग्रह् (धातु: ग्रह्) / √ग्रह्
• Form: क्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), having accepted/received

• उव: dwelt/lived
• Type: Verb
• Root: √वस्
• Form: Perfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada

• भार्या: as wife / wife
• Type: Noun
• Root: भार्या
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• परमशोभनाम्: most beautiful
• परमशोभनाम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: परम-शोभना
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• मुदितः: gladdened/joyful
• मुदितः: Karta
• Type: Adjective
• Root: मुदित
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र

• स्वाश्रमे: in (his) own hermitage
• स्वाश्रमे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: स्व-आश्रम
• Form: Masculine, Locative, Singular

• विगतज्वरः: free from fever/anguish
• विगतज्वरः: Karta
• Type: Adjective
• Root: विगत-ज्वर
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• the maiden (kanyā)
• the sage/husband (contextually Aṣṭāvakra in the given note)
• āśrama (hermitage)