Previous Verse
Next Verse

Shloka 61

Aṣṭāvakra’s Visit to Kubera: Hospitality, Temptation, and the Ethics of Restraint (अष्टावक्र-वैश्रवणोपाख्यानम्)

वायुदेव उवाच उपमन्युर्मयि प्राह तपन्निव दिवाकर:

Vāyudeva uvāca: Upamanyur mayi prāha tapann iva divākaraḥ—“ye pāpakarmiṇaḥ manuṣyā aśubhācāraiḥ kaluṣitāḥ, te tamoguṇino vā rajoguṇino vā vṛttayaḥ santo bhagavataḥ Śivasya śaraṇaṃ na yānti.”

వాయుదేవుడు పలికెను—తపస్సులో సూర్యునివలె దగ్ధమై ప్రకాశించే ఉపమన్యుడు ఒకసారి నా సమీపంలో ఇలా అన్నాడు: “పాపకర్మలతో మనస్సు కలుషితమై, తమసికమో రాజసికమో స్వభావం గలవారు భగవాన్ శివుని శరణు పొందరు.”

वायुदेवःVāyudeva (the Wind-god)
वायुदेवः:
Karta
TypeNoun
Rootवायुदेव
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
उपमन्युःUpamanyu
उपमन्युः:
Karta
TypeNoun
Rootउपमन्यु
FormMasculine, Nominative, Singular
मयिto/near me; in my presence
मयि:
Adhikarana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormLocative, Singular
प्राहsaid, spoke
प्राह:
TypeVerb
Rootप्र + अह् (ब्रू)
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
तपन्shining, blazing
तपन्:
TypeAdjective
Rootतप्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
इवlike, as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
दिवाकरःthe Sun (day-maker)
दिवाकरः:
TypeNoun
Rootदिवाकर
FormMasculine, Nominative, Singular

वायुदेव उवाच

वायुदेव (Vāyudeva)
उपमन्यु (Upamanyu)
दिवाकर (the Sun)
भगवान् शिव (Lord Śiva)

Educational Q&A

Ethical conduct and inner purification are prerequisites for genuine refuge in Śiva: those stained by sinful actions and driven by tamas or rajas fail to turn toward divine shelter.

Vāyudeva reports a prior instruction from the ascetic Upamanyu—described as radiant like the sun—about why morally tainted, tamasic/rajasic people do not seek Śiva’s refuge.