Previous Verse
Next Verse

Shloka 131

Aṣṭāvakra’s Visit to Kubera: Hospitality, Temptation, and the Ethics of Restraint (अष्टावक्र-वैश्रवणोपाख्यानम्)

इसके बाद भगवान्‌ वाल्मीकिने राजा युधिष्ठिरसे इस प्रकार कहा--'भारत! एक समय अन्निहोत्री मुनियोंके साथ मेरा विवाद हो रहा था। उस समय उन्होंने कुपित होकर मुझे शाप दे दिया कि “तुम ब्रह्महत्यारे हो जाओ।” उनके इतना कहते ही मैं क्षणभरमें उस अधर्मसे व्याप्त हो गया। तब मैं पापरहित एवं अमोघ शक्तिवाले भगवान्‌ शंकरकी शरणमें गया। इससे मैं उस पापसे मुक्त हो गया। फिर उन दुःखनाशन त्रिपुरहन्ता रुद्रने मुझसे कहा -- तुम्हें सर्वश्रेष्ठ सुयश प्राप्त होगा” ।। जामदग्न्यश्न कौन्तेयमिदं धर्मभूतां वर: । ऋषिमध्ये स्थित: प्राह ज्वलन्निव दिवाकर:

jāmadagnyaś ca kaunteyam idaṃ dharmabhṛtāṃ varaḥ | ṛṣimadhye sthitaḥ prāha jvalann iva divākaraḥ ||

అప్పుడు జామదగ్న్యుడు (పరశురాముడు)—ధర్మధారులలో శ్రేష్ఠుడు—ఋషుల మధ్య నిలిచి, సూర్యునివలె జ్వలిస్తూ, కుంతీపుత్ర యుధిష్ఠిరునితో పలికెను।

जामदग्न्यःJāmadagnya (Paraśurāma)
जामदग्न्यः:
Karta
TypeNoun
Rootजामदग्न्य
FormMasculine, Nominative, Singular
कौन्तेयम्to Kuntī’s son (Yudhiṣṭhira)
कौन्तेयम्:
Karma
TypeNoun
Rootकौन्तेय
FormMasculine, Accusative, Singular
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Accusative, Singular
धर्मभूताम्having the nature of dharma / righteous
धर्मभूताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootधर्मभूत
FormFeminine, Accusative, Singular
वरःthe excellent one / best (man)
वरः:
Karta
TypeNoun
Rootवर
FormMasculine, Nominative, Singular
ऋषिमध्येin the midst of sages
ऋषिमध्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootऋषि-मध्य
FormNeuter, Locative, Singular
स्थितःstanding / situated
स्थितः:
Karta
TypeVerb
Rootस्था
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
प्राहsaid / spoke
प्राह:
Kriya
TypeVerb
Rootप्र+अह्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
ज्वलन्blazing
ज्वलन्:
Karta
TypeVerb
Rootज्वल्
FormMasculine, Nominative, Singular, शतृ (present active participle)
इवlike / as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
दिवाकरःthe sun
दिवाकरः:
Karta
TypeNoun
Rootदिवाकर
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Y
Yudhiṣṭhira (Kaunteya)
P
Paraśurāma (Jāmadagnya)
Ṛṣis (sages)

Educational Q&A

The verse frames Paraśurāma as an exemplary upholder of dharma whose words carry ethical authority; it signals that guidance on right conduct should be received from those established in dharma and spiritual discipline.

In the assembly of sages, Paraśurāma begins addressing Yudhiṣṭhira; the imagery ‘blazing like the sun’ emphasizes his spiritual power and the gravity of the instruction that follows.