Shloka 90
Chapter 2: Sudarśana Upākhyāna — Atithi-Dharma and the Conquest of Mṛtyu
Gṛhastha-Vrata
मृत्युरात्मा च लोकाश्न जिता भूतानि पञ्च च । बुद्धि: कालो मनो व्योम कामक्रोधी तथैव च,इस प्रकार सुदर्शनने अतिथि-सत्कारके पुण्यसे मृत्यु, आत्मा, लोक, पञ्चभूत, बुद्धि, काल, मन, आकाश, काम और क्रोधको भी जीत लिया
mṛtyur ātmā ca lokāś ca jitā bhūtāni pañca ca | buddhiḥ kālo mano vyoma kāma-krodhau tathaiva ca ||
భీష్ముడు పలికెను—అతిథి-సత్కారముచే సంపాదించిన పుణ్యబలంతో సుదర్శనుడు మృత్యువు, ఆత్మ, లోకాలు, పంచమహాభూతాలు, బుద్ధి, కాలం, మనస్సు, ఆకాశం, అలాగే కామం మరియు క్రోధం—ఇవన్నింటినీ కూడా జయించాడు.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that atithi-satkāra (honoring a guest) is a potent form of dharma whose puṇya strengthens inner discipline and can symbolically ‘conquer’ even the greatest forces—mortality, time, and the passions of desire and anger.
Bhīṣma is praising Sudarśana’s extraordinary spiritual attainment, attributing it to the merit of proper guest-hospitality; the list of ‘conquered’ powers functions as a poetic measure of how far dharmic conduct elevates a person.