Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

Chapter 2: Sudarśana Upākhyāna — Atithi-Dharma and the Conquest of Mṛtyu

Gṛhastha-Vrata

इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें गौतमी ब्राह्मणी; व्याध, सर्प मृत्यु और कालका संवादविषयक पहला अध्याय पूरा हुआ,मदिराश्चस्य पुत्रस्तु द्युतिमान्‌ नाम पार्थिव: । महाभागो महातेजा महासत्त्वो महाबल: मदिराश्वका पुत्र महाभाग, महातेजस्वी, महान्‌ धैर्यशशाली और महाबली झद्युतिमान्‌ नामसे प्रसिद्ध राजा हुआ

madirāśvasya putras tu dyutimān nāma pārthivaḥ | mahābhāgo mahātejā mahāsattvo mahābalaḥ ||

వైశంపాయనుడు పలికెను—మదిరాశ్వుని కుమారుడు ‘ద్యుతిమాన్’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన రాజయ్యెను; అతడు మహాభాగ్యవంతుడు, మహాతేజస్సు కలవాడు, మహాసత్త్వశాలి, మహాబలవంతుడు.

मदिराof Madirā
मदिरा:
Sambandha
TypeNoun
Rootमदिरा
FormFeminine, Genitive, Singular
अश्वस्यof the horse / of Aśva (name)
अश्वस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Genitive, Singular
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
द्युतिमान्splendid, radiant
द्युतिमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootद्युतिमत्
FormMasculine, Nominative, Singular
नामname
नाम:
Karma
TypeNoun
Rootनामन्
FormNeuter, Accusative, Singular
पार्थिवःking, ruler
पार्थिवः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थिव
FormMasculine, Nominative, Singular
महाभागःvery fortunate, illustrious
महाभागः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाभाग
FormMasculine, Nominative, Singular
महातेजाःof great splendor/energy
महातेजाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहातेजस्
FormMasculine, Nominative, Singular
महासत्त्वःof great courage/strength of character
महासत्त्वः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहासत्त्व
FormMasculine, Nominative, Singular
महाबलःvery strong
महाबलः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाबल
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
M
Madirāśva
D
Dyutimān

Educational Q&A

The verse highlights the ideal qualities of a ruler—splendor, strength, steadfast character, and noble fortune—implying that kingship is validated not merely by birth but by manifest virtues and moral stature.

Vaiśampāyana introduces (or continues) a genealogical-narrative segment by naming Madirāśva’s son as King Dyutimān and describing his eminent qualities, marking a transition from the preceding dialogue to a focus on royal lineage and character.