Shloka 47
Chapter 2: Sudarśana Upākhyāna — Atithi-Dharma and the Conquest of Mṛtyu
Gṛhastha-Vrata
Devanagari script
तमब्रवीदोघवती तथा मुर्धश्नि कृताञ्जलि: । न मे त्वद्गबचनात् किंचिन्न कर्तव्यं कथंचन,यह सुनकर ओघवतीने दोनों हाथ जोड़ मस्तकमें लगाकर कहा--“कोई भी ऐसा कार्य नहीं है जो मैं आपकी आज्ञासे किसी कारणवश न कर सकूँ”
Transliteration
tam abravīd oghavatī tathā mūrdhni kṛtāñjaliḥ | na me tvad-vacanāt kiñcin na kartavyaṃ kathaṃcana ||
Translation
ఇది విని ఓఘవతి రెండు చేతులు జోడించి మస్తకానికి తాకిస్తూ ఇలా పలికింది— “మీ ఆజ్ఞ ప్రకారం చేయవలసిన కార్యం ఏదైనా, ఏ పరిస్థితిలోనైనా నేను చేయకూడదని చెప్పే దేమీ లేదు; నేను మీ వచనాన్ని ఎప్పుడూ అతిక్రమించను.”
Word by Word
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect, 3, Singular, Parasmaipada
ओघवतीOghavatī (name)
ओघवती:
Karta
TypeNoun
Rootओघवती
FormFeminine, Nominative, Singular
तथाthus/so
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
मूर्धनिon (her) head
मूर्धनि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमूर्धन्
FormMasculine, Locative, Singular
कृताञ्जलिःwith hands joined (in reverence)
कृताञ्जलिः:
TypeAdjective
Rootकृताञ्जलि
FormMasculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
मेfor me / of me
मे:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormDative/Genitive, Singular
त्वत्-वचनात्from your word/command
त्वत्-वचनात्:
Apadana
TypeNoun
Rootत्वद् + वचन
FormNeuter, Ablative, Singular
किञ्चित्anything
किञ्चित्:
Karma
TypePronoun
Rootकिञ्चित्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
कर्तव्यम्to be done / obligatory
कर्तव्यम्:
TypeAdjective
Rootकर्तव्य
FormNeuter, Nominative, Singular
कथंचनin any way / by any means
कथंचन:
TypeIndeclinable
Rootकथंचन
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaO
OghavatīVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes