Shloka 91
गण्डली मेरुधामा च देवाधिपतिरेव च । अथर्वशीर्ष: सामास्य ऋक््सहस्रामितेक्षण:,५०२ गण्डली--पहाड़ोंकी गुफाओंमें छिपकर रहनेवाले, ५०३ मेरुधामा--मेरु- पर्वतको अपना निवासस्थान बनानेवाले, ५०४ देवाधिपति:--देवताओंके स्वामी, ५०५ अथर्वशीर्ष:--अथर्ववेद जिनका मस्तक है वे, ५०६ सामास्य:--सामवेद जिनका मुख है वे, ५०७ ऋक्सहस्रामितेक्षण:--सहस्रों ऋचाएँ जिनके नेत्र हैं
gaṇḍalī merudhāmā ca devādhipatir eva ca | atharvaśīrṣaḥ sāmāsya ṛk-sahasrāmitekṣaṇaḥ ||
వాయువు పలికెను—ఆయనే గండలీ, పర్వత గుహలలో నివసించువాడు; మేరుధామా, మేరుపర్వతమే నివాసస్థానముగలవాడు; నిజముగా దేవాధిపతి. అతర్వవేదము ఆయన శిరస్సు, సామవేదము ఆయన ముఖము, ఋగ్వేదంలోని సహస్ర ఋచలే ఆయన అపరిమిత నేత్రములు.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a devotional and theological vision in which the supreme deity is identified with the Vedas themselves—head, mouth, and eyes—implying that sacred knowledge and divine sovereignty are inseparable, and that reverence for the Vedas is a form of reverence for the divine.
Vāyu is describing and praising a supreme divine figure through a chain of epithets (cave-dweller, resident of Meru, lord of the gods) and then through a cosmic-Vedic imagery where the deity’s body is mapped onto the three Vedas and the multitude of Ṛgvedic hymns.