Shloka 42
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
गणकर्ता गणपतिर्दिग्वासा: काम एव च | मन्त्रवित् परमो मन्त्र: सर्वभावकरो हर:,९९ गणकर्ता--अपने पार्षदगणोंका संघटन करनेवाले, १०० गणपति:-- प्रमथगणोंके स्वामी, १०१ दिग्वासा:--दिगम्बर, १०२ काम:--कमनीय, १०३ मन्त्रवित् --मन्त्रवेत्ता, १०४ परमो मन्त्र:--उत्कृष्ट मन्त्रूप, १०५ सर्वभावकर:--समस्त पदार्थोंकी सृष्टि करनेवाले, १०६ हर:--दुःख हरण करनेवाले
gaṇakartā gaṇapatir digvāsāḥ kāma eva ca | mantravit paramo mantraḥ sarvabhāvakaro haraḥ ||
వాయుదేవుడు పలికెను—ఆయన గణకర్త, గణపతి, దిగంబరుడు, అలాగే ‘కాముడు’—అనగా మనోహరుడు, వాంఛనీయుడు. ఆయన మంత్రవేత్త, స్వయంగా పరమమంత్రం; సమస్త భావములకూ సత్త్వములకూ కర్త, హరుడు—దుఃఖహరుడు.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse presents a devotional-ethical vision of Śiva: he is both the cosmic source (creator of all states and beings) and the compassionate remover of suffering. It also elevates mantra as not merely a tool but as a manifestation of the divine—suggesting that disciplined sacred speech and devotion orient one toward dharma and inner purification.
In Anuśāsana Parva’s instructional setting, Vāyudeva speaks in praise of Śiva through a chain of epithets. The passage functions like a litany (nāma-stuti), identifying Śiva’s roles—leader of his attendant hosts, ascetic digambara, embodiment and knower of mantra, creator of all conditions, and remover of sorrow.