Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

अविमृश्यैव च ततः कृतवानस्मि तत्‌ तथा । तेनोच्छिष्टेन गात्राणि शिरश्वैवा भ्यमृक्षयम्‌,मैंने बिना विचारे ही उनकी इस आज्ञाका पालन किया। वही जूठी खीर मैंने अपने सिरपर तथा अन्य सारे अंगोंमें पोत ली

avimṛśyaiva ca tataḥ kṛtavān asmi tat tathā | tenocchiṣṭena gātrāṇi śiraś caivābhyamṛkṣayam ||

ఏమాత్రం ఆలోచించకుండా నేను ఆయన ఆజ్ఞ ప్రకారమే చేశాను. ఆ మిగిలిన (ఉచ్ఛిష్ట) పాయసంతో నా తలతో సహా శరీరమంతటా పూసుకున్నాను।

अविमृश्यwithout considering, without deliberation
अविमृश्य:
TypeIndeclinable
Rootअविमृश्य (वि+मृश् धातोः ल्यप्)
Formअव्यय (क्त्वार्थे ल्यप्)
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
Formअव्यय
and
:
TypeIndeclinable
Root
Formअव्यय
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्)
Formअव्यय (तसिल्)
कृतवान्did, performed (I did)
कृतवान्:
Karta
TypeVerb
Rootकृ (क्तवतु प्रत्ययान्त)
Formपुंलिङ्गः प्रथमा एकवचनम् (कर्तरि), परोक्षभूतार्थे परिप्रयोगः
अस्मिam
अस्मि:
Karta
TypeVerb
Rootअस्
Formलट्, उत्तमपुरुषः, एकवचनम्
तत्that (act/thing)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formनपुंसकलिङ्गः द्वितीया एकवचनम्
तथाthus, in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
Formअव्यय
तेनwith that, by that
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
Formनपुंसकलिङ्गः तृतीया एकवचनम्
उच्छिष्टेनwith the leftover/impure (food)
उच्छिष्टेन:
Karana
TypeAdjective
Rootउच्छिष्ट
Formनपुंसकलिङ्गः तृतीया एकवचनम्
गात्राणिlimbs, body-parts
गात्राणि:
Karma
TypeNoun
Rootगात्र
Formनपुंसकलिङ्गः द्वितीया बहुवचनम्
शिरःhead
शिरः:
Karma
TypeNoun
Rootशिरस्
Formनपुंसकलिङ्गः द्वितीया एकवचनम्
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
Formअव्यय
अभ्यमृक्षयम्I smeared, I rubbed on
अभ्यमृक्षयम्:
Karta
TypeVerb
Rootअभि+मृक्ष्
Formलङ् (अनद्यतनभूत), उत्तमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्

वायुदेव उवाच

V
Vāyu (Vāyudeva)
U
ucchiṣṭa (leftover food)
Ś
śiraḥ (head)
G
gātra (limbs/body)

Educational Q&A

The verse highlights the danger of acting “without reflection” (avimṛśya): obedience divorced from discernment can result in ethically problematic or self-debasing actions. It implicitly values viveka—thoughtful judgment—alongside compliance with instruction.

Vāyu narrates that he carried out an instruction immediately and unthinkingly, and then smeared his head and body with the leftover food (ucchiṣṭa). The act is presented as a concrete consequence of impulsive compliance within the episode being recounted.