Shloka 26
स एव पार्थाय श्वेतमश्चं प्रायच्छत् स एवाश्वानथ सर्वाश्षकार । स बन्धुरस्तस्य रथस्त्रिचक्र- स्त्रिवच्छिरा क्षतुरश्वस्त्रिनाभि:
sa eva pārthāya śvetam aśvaṃ prāyacchat sa evāśvān atha sarvāṃś ca akāra | sa bandhur asya rathas tri-cakras tri-vacchirā gati-trayaḥ catur-aśvas tri-nābhiḥ ||
ఆయనే పార్థునికి (అర్జునునికి) శ్వేత అశ్వాన్ని ప్రసాదించాడు; ఆయనే సమస్త అశ్వాలను సృష్టించాడు. ఆయనే జగద్రథాన్ని కట్టిపడేసే బంధం. సత్త్వ, రజస్, తమస్—ఇవి దాని మూడు చక్రాలు; ఊర్ధ్వ, మధ్య, అధః—ఇది దాని త్రివిధ గతి. కాలం, అదృష్టం, ఇచ్ఛ, సంకల్పం—ఇవి దాని నాలుగు అశ్వాలు. శ్వేత, కృష్ణ, లోహిత వర్ణచిహ్నిత త్రివిధ కర్మ దాని నాభి. ఆ సంసారరథం శ్రీకృష్ణుని అధీనంలోనే ఉంది.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents Kṛṣṇa as the ultimate controller behind both specific events (Arjuna receiving the white horse) and cosmic processes (the arising of horses, the functioning of saṃsāra). The world is pictured as a chariot driven by guṇas and propelled by time, destiny, desire, and resolve—yet ultimately under divine governance, implying ethical humility and reliance on dharma rather than egoic control.
Bhīṣma, instructing Yudhiṣṭhira in the Anuśāsana Parva, praises Kṛṣṇa’s supremacy through a layered metaphor. He links a recognizable epic detail (Arjuna’s white horse) to a philosophical description of the world as a chariot whose components symbolize guṇas and forces shaping action, concluding that this entire system operates under Kṛṣṇa’s authority.