Shloka 13
अत्रिणा त्वथ सामर्थ्य कृतमुत्तमतेजसा । द्विजेनाग्निद्धितीयेन जपता चर्मवाससा,अत्रि मुनि गायत्रीका जप करनेवाले, मृगचर्मधारी, फलाहारी, अग्निहोत्री और उत्तम तेजसे युक्त ब्राह्मण हैं। उन्होंने जो सामर्थ्य दिखलाया, जैसा महान् कर्म किया, उसपर दृष्टिपात करो। मैंने उन उत्तम महात्मा अत्रिका भी कर्म विस्तारपूर्वक बताया है। मैं कहता हूँ ब्राह्मण श्रेष्ठ है। तुम बताओ अत्रिसे श्रेष्ठ कौन क्षत्रिय है?
atriṇā tv atha sāmarthyaṁ kṛtam uttama-tejasā | dvijena agni-dvitīyena japatā carma-vāsasā ||
భీష్ముడు పలికెను— సర్వోత్తమ తేజస్సుతో ప్రకాశించే ఆ ద్విజుడు అత్రి ప్రదర్శించిన అసాధారణ సామర్థ్యాన్ని చూడుము—అగ్నిహోత్రాన్ని తన రెండవ సహచరుడిగా చేసుకొని, మంత్రజపంలో నిమగ్నుడై, మృగచర్మధారిగా తపోమార్గంలో నిలిచినవాడు. గాయత్రీజపపరాయణుడు, ఫలాహారి, పవిత్రాగ్ని సేవకుడైన ఆ బ్రాహ్మణుడు చేసిన మహత్కార్యాన్ని గమనించుము. ఆ ఉత్తమ మహాత్ముడు అత్రి చేసిన కర్మలను నేను ఇప్పటికే విస్తారంగా వివరించాను. అందుచేత నేను చెప్పుచున్నాను—బ్రాహ్మణుడే శ్రేష్ఠుడు; మరి చెప్పుము, అత్రికన్నా శ్రేష్ఠుడైన క్షత్రియుడు ఎవరు?
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma highlights that true superiority is grounded in tapas, ritual steadiness, and spiritual radiance (tejas). By pointing to Atri’s disciplined life—Agnihotra, japa, and ascetic simplicity—he argues that brahminical excellence is measured by inner power and dharmic practice rather than worldly force.
Bhīṣma is citing the example of the sage Atri’s remarkable accomplishment and asking his listener to recognize Atri’s greatness. He uses this as a rhetorical challenge: if one seeks a kṣatriya greater than Atri, who would it be—implying that Atri’s spiritual achievements surpass typical martial standards of greatness.