Shloka 23
सुरेश: शरणं शर्म विश्वरेता: प्रजाभव: । अह: संवत्सरो व्याल: प्रत्यय: सर्वदर्शन:,८५ सुरेश:-देवताओंके स्वामी, ८६ शरणम्-दीन-दुखियोंके परम आश्रय, ८७ शर्म- परमानन्दस्वरूप, ८८ विश्वुरेता:-विश्वके कारण, ८९ प्रजाभव:-सारी प्रजाको उत्पन्न करनेवाले, ९० अह:ः-प्रकाशरूप, ९१ संवत्सर:-कालरूपसे स्थित, ९२ व्यालः- शेषनागस्वरूप, ९३ प्रत्ययः:-उत्तम बुद्धिसे जाननेमें आनेवाले, ९४ सर्वदर्शन:-सबके द्रष्टा
sureśaḥ śaraṇaṃ śarma viśvaretāḥ prajābhavaḥ | ahaḥ saṃvatsaro vyālaḥ pratyayaḥ sarvadarśanaḥ ||
భీష్ముడు పలికెను—ఆయన సురేశుడు, దేవతల అధిపతి; శరణం, దీనదుఃఖితులకు పరమాశ్రయం; శర్మ, పరమానందస్వరూపం. ఆయన విశ్వరేతా, జగత్తుకు బీజమూ కారణమూ; ప్రజాభవుడు, సమస్త ప్రజలు ఆయన నుండే ఉద్భవించుదురు. ఆయన అహః, ప్రకాశస్వరూపుడు; సంవత్సరుడు, కాలస్వరూపుడు; వ్యాలుడు, శేషనాగస్వరూప ధారకుడు; ప్రత్యయుడు, శుద్ధబుద్ధితో గ్రహించబడే సత్యం; మరియు సర్వదర్శనుడు—అందరి ద్రష్ట, సర్వసాక్షి।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches devotion grounded in recognition of the Divine as the ultimate refuge and the cosmic principle behind creation, time, and moral knowledge—encouraging surrender to the all-seeing witness who sustains order.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma continues his instruction by reciting a hymn-like sequence of divine names/attributes, describing the Supreme through epithets that link divinity with protection, bliss, creation, time, and omniscience.