Shloka 32
गृहस्थव्रतमातिष्ठन् द्वेिकालकृतभोजन: । शेषाशी विजिताहारो निष्कामो निरहंवद:,वैश्य सत्यवादी, अहंकारशून्य, निर्द्धन्द्, शान्तिके साधनोंका ज्ञाता, स्वाध्यायपरायण और पवित्र होकर नित्य यज्ञोंद्वारा यजन करे। जितेन्द्रिय होकर ब्राह्म॒णोंका सत्कार करते हुए समस्त वर्णोकी उन्नति चाहे। गृहस्थके व्रतका पालन करते हुए प्रतिदिन दो ही समय भोजन करे। यज्ञशेष अन्नका ही आहार करे। आहारपर काबू रखे। सम्पूर्ण कामनाओंको त्याग दे। अहंकारशून्य होकर विधिपूर्वक आहुति देते हुए अग्निहोत्र कर्मका सम्पादन करे। सबका आतिथ्य-सत्कार करके अवशिष्ट अन्नका स्वयं भोजन करे। त्रिविध अग्नियोंकी मन्त्रोच्चारणपूर्वक परिचर्या करे। ऐसा करनेवाला वैश्य द्विज होता है। वह वैश्य पवित्र एवं महान क्षत्रियकुलमें जन्म लेता है
gṛhastha-vratam ātiṣṭhan dvikāla-kṛta-bhojanaḥ | śeṣāśī vijitāhāro niṣkāmo nirahaṃvadaḥ ||
మహాదేవుడు పలికెను—గృహస్థవ్రతాన్ని ఆచరిస్తూ అతడు రోజుకు రెండుసార్లు మాత్రమే భోజనం చేయవలెను. హోమానంతరం మిగిలిన అన్నమే భుజించవలెను; ఆహారనిగ్రహం కలిగి, నిష్కాముడై, అహంకారరహితంగా మాట్లాడవలెను. ఈ విధంగా నియమబద్ధుడై గృహ్యయజ్ఞాలను విధివిధానంగా నిర్వహించి, అతిథులను—ముఖ్యంగా పండితులను—సత్కరించి, మంత్రోచ్చారణతో పవిత్ర అగ్నులను సేవించి, సమస్త వర్ణముల క్షేమోన్నతిని కోరవలెను. ఇట్లు జీవించువాడు శుద్ధిని పొంది, ఉన్నత స్థితి మరియు శుభ జన్మను పొందును.
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The verse teaches gṛhastha-dharma as disciplined living: eat moderately (twice daily), consume only what remains after offerings and hospitality, restrain appetite, abandon selfish desire, and act without ego—supporting society through sacrifice, reverence to the learned, and proper tending of the sacred fires.
In Anuśāsana Parva’s instruction section, Mahādeva is presented as advising the proper conduct and ritual-ethical duties of a householder (especially framed for a vaiśya), describing how such practice purifies a person and leads to elevated status and auspicious future birth.