Shloka 30
Pratyakṣa–Āgama–Ācāra: Doubt, Proof, and the Practice of Dharma (प्रत्यक्ष–आगम–आचारविचारः)
चारों वेदोंमें निष्णात होना और सब जीवोंके प्रति सरलताका बर्ताव करना--ये दोनों एक समान समझे जाते हैं अथवा सरलताका ही महत्त्व अधिक माना जाता है ।। आर्जवं धर्ममित्याहुरधर्मो जिह्म॒ उच्यते । आ्जवेनेह संयुक्तो नरो धर्मेण युज्यते,सरलताको धर्म कहते हैं और कुटिलताको अधर्म। सरलभावसे युक्त मनुष्य ही यहाँ धर्मके फलका भागी होता है
ārjavaṃ dharmam ity āhur adharmaḥ jihma ucyate | ārjaveneha saṃyukto naro dharmeṇa yujyate ||
మహాదేవుడు ఉపదేశించెను—ఆర్జవమే (సరళత/నిజాయితీ) ధర్మమని అంటారు; వంకరతనమే అధర్మమని చెబుతారు. ఇక్కడ ఆర్జవంతో యుక్తుడైన మనిషి నిజంగా ధర్మంతో యుక్తుడై ధర్మఫలానికి పాత్రుడవుతాడు. నాలుగు వేదాల పాండిత్యమూ ఈ అంతఃశుద్ధికి సమానమని—లేదా దానికన్నా తక్కువగానే—గణించబడింది.
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
Dharma is identified with ārjava—straightforward, honest, non-deceptive conduct—whereas crookedness (jihmatā) is adharma. Ethical integrity is presented as a decisive marker of righteousness, even outweighing mere scholarly attainment.
Śrī Maheśvara is instructing the listener within the Anuśāsana Parva’s didactic setting, defining dharma through character and behavior: the truly dhārmic person is one who lives with simplicity and sincerity and thereby becomes entitled to dharma’s results.