Shloka 97
महाभागे! धर्मज्ञे! सबसे पहले धर्मवेत्ता साधुपुरुष फेनप ऋषियोंका जो धर्म है, उसीका मुझसे वर्णन सुनो ।। उज्छन्ति सतत ये ते ब्राह्म्यं फेनोत्करं शुभम् अमृतं ब्रह्म॒णा पीतमध्वरे प्रसृतं दिवि,पूर्वकालमें ब्रह्माजीने यज्ञ करते समय जिसका पान किया तथा जो स्वर्गमें फैला हुआ है, वह अमृत (तब्रह्माजीके द्वारा पीया गया इसलिये) ब्राह्म कहलाता है। उसके फेनको जो थोड़ा-थोड़ा संग्रह करके सदा पान करते हैं (और उसीके आधारपर जीवन-निर्वाह करके तपस्यामें लगे रहते हैं,) वे फेनप- कहलाते हैं
mahābhāge dharmajñe sarvaprathamaṁ dharmavettā sādhupuruṣāḥ phenapaṛṣīṇāṁ yo dharmaḥ, tasya me varṇanaṁ śṛṇu. ujjhanti satataṁ ye te brāhmyaṁ phenotkaraṁ śubham amṛtaṁ brahmaṇā pītam adhvare prasṛtaṁ divi pūrvakāle; tasya phenaṁ yoḍaśaḥ saṅgṛhya satataṁ pibanti, te phenapāḥ.
మహేశ్వరుడు పలికెను—“మహాభాగ్యవతీ, ధర్మజ్ఞే! ముందుగా ఫేనపులని పిలువబడే సద్ఋషుల జీవనధర్మాన్ని నన్ను విని గ్రహించు. ప్రాచీనకాలంలో యజ్ఞసమయంలో బ్రహ్మదేవుడు ఒక శుభ అమృతాన్ని పానము చేశాడు; అది స్వర్గంలో వ్యాపించింది. బ్రహ్మదేవుడు పానము చేసినందున అది ‘బ్రాహ్మ్య’మని ప్రసిద్ధి. ఆ అమృతపు నురుగును కొద్దికొద్దిగా సేకరించి నిత్యం పానము చేస్తూ తపస్సులో నిమగ్నులై ఉండేవారే ‘ఫేనపులు’.”
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
A model of extreme restraint is presented: the Phenapa sages sustain themselves on the barest, purified remnant (foam) of a sacred nectar, illustrating dharma as disciplined self-limitation and unwavering commitment to tapas rather than indulgence.
Maheshvara addresses a noble interlocutor and begins describing the dharma of a particular class of ascetics (Phenapas), explaining the origin of the ‘Brāhmya’ nectar associated with Brahmā’s sacrifice and how these sages live by collecting and drinking only its foam.