Previous Verse
Next Verse

Shloka 71

Rudra-Śiva: Names, Two Natures, and the Logic of Epithets (रुद्रनाम-बहुरूपत्व-प्रकरणम्)

पज्चयज्ञविशुद्धात्मा सत्यवागनसूयक: । दाता ब्राह्मणसत्कर्ता सुसंसृष्टनिवेशन:

pañcayajñaviśuddhātmā satyavāg anasūyakaḥ | dātā brāhmaṇasatkartā susaṁsṛṣṭaniveśanaḥ ||

మహాదేవుడు పలికెను—పంచమహాయజ్ఞములచే అంతఃకరణం శుద్ధమైనవాడు; సత్యవాక్కు గలవాడు, నిందాదోషరహితుడు; దాత, బ్రాహ్మణులను సత్కరించువాడు, మరియు సుసంఘటితమైన సౌహార్ద గృహజీవనం గలవాడు—అటువంటి వాడే ధర్మంలో ప్రశంసితమైన శీలాచారాన్ని ప్రతిబింబించువాడు.

पञ्चयज्ञविशुद्धात्माone whose self is purified by the five sacrifices
पञ्चयज्ञविशुद्धात्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootपञ्चयज्ञविशुद्धात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
सत्यवाक्truth-speaking
सत्यवाक्:
Karta
TypeAdjective
Rootसत्यवाच्
FormMasculine, Nominative, Singular
अनसूयकःfree from envy/censure
अनसूयकः:
Karta
TypeAdjective
Rootअनसूयक
FormMasculine, Nominative, Singular
दाताgiver, donor
दाता:
Karta
TypeNoun
Rootदातृ
FormMasculine, Nominative, Singular
ब्राह्मणसत्कर्ताone who honors Brahmins
ब्राह्मणसत्कर्ता:
Karta
TypeNoun
Rootब्राह्मणसत्कर्तृ
FormMasculine, Nominative, Singular
सुसंसृष्टनिवेशनःhaving a well-ordered/pleasant dwelling (well-settled household)
सुसंसृष्टनिवेशनः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुसंसृष्टनिवेशन
FormMasculine, Nominative, Singular

श्रीमहेश्वर उवाच

Ś
Śrī Maheśvara (Mahādeva/Śiva)
B
Brāhmaṇas

Educational Q&A

The verse outlines marks of a dhārmic householder: purification through the pañcayajñas, truthful speech, freedom from fault-finding, generosity, honoring Brahmins, and maintaining an orderly, harmonious household.

Śrī Maheśvara is describing virtues and conduct that characterize a righteous person, presenting a concise ethical profile within Anuśāsana Parva’s broader instruction on dharma.