Shloka 44
नित्योपलेपनं धर्मस्तथा नित्योपवासिता । पति और पत्नीका स्वभाव एक-सा होना चाहिये। यह गृहस्थका धर्म है। घरके देवताओंकी प्रतिदिन पुष्पोंद्वारा पूजा करना, उन्हें अन्नकी बलि समर्पित करना, रोज-रोज घर लीपना और प्रतिदिन व्रत रखना भी गृहस्थका धर्म है ।। ४३ $ ।। सुसम्मृष्टोपलिप्ते च साज्यधूमो भवेद् गृहे,झाड़-बुहार, लीप-पोतकर स्वच्छ किये हुए घरमें घृतयुक्त आहुति करके उसका धुआँ फैलाना चाहिये। यह ब्राह्मणोंका गार्हस्थ्य धर्म बतलाया, जो संसारकी रक्षा करनेवाला है। अच्छे ब्राह्मणोंके यहाँ सदा ही इस धर्मका पालन किया जाता है
nityopalepanaṁ dharmas tathā nityopavāsitā | susammṛṣṭopalipte ca sājya-dhūmo bhaved gṛhe ||
గృహస్థుని ధర్మం—ఇల్లు నిత్యం లేపనం చేసి శుద్ధి చేయడం, అలాగే ప్రతిదినం ఉపవాసం లేదా నియమవ్రతాన్ని ఆచరించడం. బాగా ఊడ్చి, లేపి శుభ్రపరచిన గృహంలో ఘృతంతో ఆహుతులు సమర్పించి, ఆ పవిత్ర ధూమం ఇంటంతా వ్యాపించేలా చేయాలి.
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The verse frames household cleanliness and disciplined observance (regular plastering/purification of the home, and regular fasting/vows) as essential gṛhastha-dharma, and adds that ghee-offerings producing sanctifying smoke in a well-cleaned, plastered house are part of the Brahmin householder’s protective duty toward social and cosmic order.
Śrī Maheśvara is instructing about proper conduct for householders—especially Brahmin householders—describing concrete daily practices of cleanliness and ritual offering that sustain dharma and are said to contribute to the welfare and protection of the world.