Shloka 20
Rudra-Śiva: Names, Two Natures, and the Logic of Epithets (रुद्रनाम-बहुरूपत्व-प्रकरणम्)
(अस्माच्छमशानमेध्यं तु नास्ति किंचिदनिन्दिते । निस्सम्पातान्मनुष्याणां तस्माच्छुचितमं स्मृतम् ।।
nārada uvāca |
asmāc chmaśānam edhyaṃ tu nāsti kiñcid anindite |
niḥsampātān manuṣyāṇāṃ tasmāc chucitamaṃ smṛtam ||
sthānaṃ me tatra vihitaṃ vīrasthānam iti priye |
kapālaśatasampūrṇam amabhirūpaṃ bhayānakam ||
madhyāhne sandhyayor vāpi nakṣatre rudradaivate |
āyuṣkāmair aśuddhair vā na gantavyam iti sthitiḥ ||
madanyena na śakyaṃ hi nihantuṃ bhūtajaṃ bhayam |
tatrastho 'haṃ prajāḥ sarvāḥ pālayāmi dine dine ||
manniyogād bhūtasaṅghā na ca ghnantīha kañcana |
tāṃs tu lokahitārthāya śmaśāne ramayāmy aham ||
etat te sarvam ākhyātaṃ kiṃ bhūyaḥ śrotum icchasi ||
నారదుడు చెప్పెను—అనిందితా! శ్మశానభూమి కన్నా పవిత్రమైన స్థలం మరొకటి లేదు; ఎందుకంటే అక్కడ మనుష్యుల రాకపోకలు తక్కువగా ఉంటాయి, అందువల్ల అది అత్యంత శుచిగా స్మరించబడుతుంది. ప్రియే! అది ‘వీరస్థానం’ అని ప్రసిద్ధి; అందుకే నేను అక్కడ నా నివాసాన్ని నియమించుకున్నాను. వందల కపాలాలతో నిండిన ఆ భయంకర స్థలమూ నాకు సుందరంగా కనిపిస్తుంది. మధ్యాహ్నం, రెండు సంధ్యాసమయాలు, అలాగే రుద్రదైవతమైన ఆర్ద్రా నక్షత్రకాలంలో—దీర్ఘాయుష్షు కోరువారు గానీ, ఆచారపరంగా అశుద్ధులైనవారు గానీ అక్కడికి వెళ్లకూడదు—అని నియమం ఉంది. నా తప్ప మరెవ్వరూ భూతజనిత భయాన్ని నశింపజేయలేరు; అందుచేత శ్మశానంలో నివసిస్తూ నేను ప్రతిదినం సమస్త ప్రజలను రక్షిస్తాను. నా ఆజ్ఞవల్ల భూతసంఘాలు ఇక్కడ ఎవ్వరినీ హతమార్చవు; లోకహితార్థం నేను వారిని శ్మశానంలోనే రమింపజేస్తూ నియంత్రిస్తాను. ఇదంతా నీకు చెప్పాను—ఇంకా ఏమి వినదలచుకున్నావు?
नारद उवाच
Educational Q&A
The passage reframes the cremation-ground as a paradoxically supreme purifier: because it is shunned and free from worldly traffic, it becomes a locus of austerity and truth. It also presents a protective ethic—spirit-forces are not denied, but regulated by divine command so that the world remains safe and ordered.
Nārada reports a discourse in which the deity explains why he abides in the cremation-ground, why it is called a ‘heroes’ place, and what restrictions apply to visiting it (midday, twilights, and during Ārdrā). He asserts that only he can neutralize spirit-born fear and that, by his ordinance, the hosts of spirits are kept from harming people and are confined there for the world’s welfare.