Shloka 5

अध्याय १२८: शिव–उमा संवादः — तिलोत्तमा, श्मशान-मेध्यता, तथा चातुर्वर्ण्य-धर्मः

Chapter 128: Śiva–Umā Dialogue—Tilottamā, the Ritual Valence of the Śmaśāna, and the Fourfold Duty-Code

Devanagari script

वश्िद्‌ वाग्बुद्धिसम्पन्नो ब्राह्मणो विजने वने । गृहीत: कृच्छूमापन्नो रक्षसा भक्षयिष्यता,एक बुद्धिमान्‌ एवं वाचाल ब्राह्मण किसी निर्जन वनमें घूम रहा था। उसी समय किसी राक्षएने आकर उसे खानेकी इच्छासे पकड़ लिया। बेचारा ब्राह्मण बड़े कष्टमें पड़ गया

Transliteration

vāg-buddhi-sampanno brāhmaṇo vijane vane | gṛhītaḥ kṛcchram āpanno rakṣasā bhakṣayiṣyatā ||

Translation

భీష్ముడు అన్నాడు— వాక్చాతుర్యమూ బుద్ధిశక్తీ కలిగిన ఒక బ్రాహ్మణుడు నిర్జన అరణ్యంలో సంచరిస్తున్నాడు. అప్పుడు అతన్ని తినాలనే కోరికతో ఒక రాక్షసుడు పట్టుకున్నాడు. పట్టుబడి అతడు ఘోర కష్టంలో పడిపోయాడు.

Word by Word

वाग्बुद्धिसम्पन्नःendowed with speech and intellect

ब्राह्मणःa Brahmin

विजनेin a solitary (place)

वनेin the forest

गृहीतःseized/captured

कृच्छ्रम्distress, hardship

आपन्नःhaving fallen into / having reached

रक्षसाby a demon (rakshasa)

भक्षयिष्यताby (one) intending to eat/devour

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhīṣma

brāhmaṇa

rakṣasa

vijana vana (solitary forest)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes