Shloka 19
Umā’s Inquiry and the Manifestation of the Third Eye (उमा–प्रश्नः तृतीयनेत्रोत्पत्तिः)
“जब स्वामी सुखपूर्वक सो जाते उस समय आवश्यक कार्य आ जानेपर भी मैं उन्हें कभी नहीं जगाती थी। इससे मेरे मनको विशेष संतोष प्राप्त होता था ।।
na āyasayāmi bhartāraṁ kuṭumbārthe ’pi sarvadā | guptagūḍhā sadā cāsmi susammṛṣṭa-niveśanā ||
భీష్ముడు అన్నాడు—స్వామి సుఖంగా నిద్రపోతున్నప్పుడు అవసరమైన పని వచ్చినా నేను ఆయనను ఎప్పుడూ లేపలేదు; దానివల్ల నాకు అంతరంగంలో గాఢమైన సంతృప్తి కలిగేది. కుటుంబ పోషణకోసం కూడా నేను ఆయనను ఎప్పుడూ బాధించలేదు. ఇంటి గోప్య విషయాలను దాచిపెట్టుతూ, ఇల్లు-ముంగిలిని నిత్యం ఊడ్చి శుభ్రంగా, సక్రమంగా ఉంచేదాన్ని.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights household dharma expressed through considerate restraint: not disturbing a spouse unnecessarily, maintaining confidentiality of family matters, and keeping the home clean and orderly—small daily disciplines presented as ethical virtues.
In Bhishma’s discourse on conduct (Anuśāsana Parva), a model of domestic behavior is described in first person: the speaker recounts how she served her husband by avoiding needless disturbance, safeguarding private affairs, and maintaining the household—illustrating idealized norms of family life.