Shloka 19
Adhyāya 122 — Śruta-vṛtta-yukta Brāhmaṇa and the Ethics of Dāna
Maitreya–Vyāsa Saṃvāda
Devanagari script
व्यास उवाच अर्चितो5हं त्वया राजन् वाम्भिरद्य यदृच्छया । अद्य ते कीटतां प्राप्य स्मृतिर्जाता जुगुप्सिता
Translation
వ్యాసుడు అన్నాడు— రాజా! నేడు నీవు యాదృచ్ఛికంగా నీ వాణితో నన్ను యథోచితంగా స్తుతించావు. కానీ కీటయోనిని పొందినప్పటికీ నీలో ఆ జుగుప్సిత స్మృతి—మాంసభక్షణ ప్రవృత్తి—ఇప్పటికీ మిగిలి ఉంది.
Word by Word
व्यासःVyasa
व्यासः:
Karta
TypeNoun
Rootव्यास
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular, Parasmaipada
अर्चितःhonoured, worshipped
अर्चितः:
TypeAdjective
Rootअर्चित
FormMasculine, Nominative, Singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअहम्
FormNominative, Singular
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypeNoun
Rootत्वद्
FormInstrumental, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
वाक्भिःwith words/speech
वाक्भिः:
Karana
TypeNoun
Rootवाच्
FormFeminine, Instrumental, Plural
अद्यtoday, now
अद्य:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअद्य
यदृच्छयाby chance, accidentally
यदृच्छया:
Karana
TypeNoun
Rootयदृच्छा
FormFeminine, Instrumental, Singular
अद्यtoday, now
अद्य:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअद्य
तेto you/for you
ते:
Sampradana
TypeNoun
Rootत्वद्
FormDative, Singular
कीटताम्the state of being a worm/insect
कीटताम्:
Karma
TypeNoun
Rootकीटता
FormFeminine, Accusative, Singular
प्राप्यhaving attained
प्राप्य:
TypeVerb
Rootप्राप्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
स्मृतिःmemory
स्मृतिः:
Karta
TypeNoun
Rootस्मृति
FormFeminine, Nominative, Singular
जाताarisen, occurred
जाता:
TypeAdjective
Rootजात
FormFeminine, Nominative, Singular
जुगुप्सिताdisgusting, loathsome
जुगुप्सिता:
TypeAdjective
Rootजुगुप्सित
FormFeminine, Nominative, Singular
Speaker
व्यास उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes