Shloka 43
Bhaṅgāśvanopākhyāna — On comparative affection in strī–puruṣa union (भङ्गाश्वनोपाख्यानम्)
पुत्रास्ते कतमे राजन् जीवन्त्वेतत् प्रचक्ष्व मे । स्त्रीभूतस्य हि ये जाता: पुरुषस्याथ येडभवन्,“इनके इस प्रकार प्रणाम करनेपर इन्द्र संतुष्ट हो गये और वर देनेके लिये उद्यत होकर बोले--राजन! तुम्हारे कौन-से पुत्र जीवित हो जाया? तुमने स्त्री होकर जिन्हें उत्पन्न किया था; वे अथवा पुरुषावस्थामें जो तुमसे उत्पन्न हुए थे?”
bhīṣma uvāca | putrās te katame rājan jīvantv etat pracakṣva me | strībhūtasya hi ye jātāḥ puruṣasyātha ye ’bhavan |
“రాజా! నాకు చెప్పు—నీ కుమారుల్లో ఎవరు జీవించాలి? నీవు స్త్రీభావంలో ఉన్నప్పుడు నీ నుండి పుట్టినవారా, లేక పురుషభావంలో ఉన్నప్పుడు నీ నుండి పుట్టినవారా?”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A boon tests dharma by demanding clarity and truth: one must name what one truly seeks and accept the ethical weight of one’s choices, especially when lineage and identity are complicated by extraordinary circumstances.
After being pleased (as the surrounding prose indicates), Indra is ready to grant a boon and asks the king to specify which sons should be brought back to life—those born when the king was in a female form or those born when the king was in a male form—forcing an explicit decision.