Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

Bhaṅgāśvanopākhyāna — On comparative affection in strī–puruṣa union (भङ्गाश्वनोपाख्यानम्)

भ्रातृणां नास्ति सौक्षात्रं येष्वेकस्य पितु: सुताः । राज्यहेतोर्विवदिता: कश्यपस्य सुरासुरा:,वे बोले--'राजकुमारो! जो एक पिताके पुत्र हैं, ऐसे भाइयोंमें भी प्राय: उत्तम भ्रातृप्रेम नहीं रहता। देवता और असुर दोनों ही कश्यपजीके पुत्र हैं तथापि राज्यके लिये परस्पर विवाद करते रहते हैं!

bhrātṝṇāṃ nāsti saukṣātraṃ yeṣv ekasya pituḥ sutāḥ | rājyahetor vivaditāḥ kaśyapasya surāsurāḥ ||

భీష్ముడు పలికెను—ఒకే తండ్రి కుమారులైన సోదరుల మధ్య కూడా చాలాసార్లు నిజమైన సోదరస్నేహం నిలవదు. కశ్యపుని కుమారులైన దేవతలూ అసురులూ సైతం రాజ్యార్థం పరస్పరం నిరంతరం వివాదపడుతూనే ఉంటారు.

भ्रातृणाम्of brothers
भ्रातृणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभ्रातृ
FormMasculine, Genitive, Plural
not
:
TypeIndeclinable
Root
अस्तिis/exists
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
सौक्षात्रम्brotherly affection/amicable brotherhood
सौक्षात्रम्:
Karta
TypeNoun
Rootसौक्षात्र
FormNeuter, Nominative, Singular
येषुamong whom/in whom
येषु:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Locative, Plural
एकस्यof one (same)
एकस्य:
TypeAdjective
Rootएक
FormMasculine, Genitive, Singular
पितुःof a father
पितुः:
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Genitive, Singular
सुताःsons
सुताः:
Karta
TypeNoun
Rootसुत
FormMasculine, Nominative, Plural
राज्यहेतोःbecause of kingship/for the sake of the kingdom
राज्यहेतोः:
Apadana
TypeNoun
Rootराज्य-हेतु
FormMasculine, Ablative, Singular
विवदिताःquarrelling/at variance
विवदिताः:
TypeAdjective
Rootवि-वादित (वि+वद्, क्त)
FormMasculine, Nominative, Plural
कश्यपस्यof Kaśyapa
कश्यपस्य:
TypeNoun
Rootकश्यप
FormMasculine, Genitive, Singular
सुराःgods
सुराः:
Karta
TypeNoun
Rootसुर
FormMasculine, Nominative, Plural
असुराःasuras/demons
असुराः:
Karta
TypeNoun
Rootअसुर
FormMasculine, Nominative, Plural

भीष्म उवाच

B
Bhishma
K
Kashyapa
D
Devas (Suras)
A
Asuras
R
Rajya (sovereignty/kingship)

Educational Q&A

Bhishma warns that shared parentage does not guarantee harmony: attachment to power and sovereignty can override natural bonds, so one should restrain ambition and cultivate dharmic self-control to preserve relationships and social order.

In his instruction, Bhishma illustrates a moral point by citing a cosmic example: although devas and asuras share the same father, Kashyapa, they still fight over dominion—showing how the desire for rule breeds conflict even among kin.