Shloka 163
Bhaṅgāśvanopākhyāna — On comparative affection in strī–puruṣa union (भङ्गाश्वनोपाख्यानम्)
पुनरायात् पुरं तात स्त्रीकृतो नृपसत्तम: । “अब स्त्रीभाव आ जानेसे उस अश्वपर कैसे चढ़ सकूँगी?” तात! किसी-किसी तरह महान् प्रयत्न करके वे स्त्रीरूपधारी नरेश घोड़ेपर चढ़कर अपने नगरमें आये
punar āyāt puraṃ tāta strīkṛto nṛpasattamaḥ |
తర్వాత, హే తాత, స్త్రీరూపం పొందిన ఆ నృపశ్రేష్ఠుడు తన నగరానికి తిరిగి వచ్చాడు. అతడు (ఆమె) ఇలా అనుకున్నాడు— “ఇప్పుడు స్త్రీభావం వచ్చాక ఆ గుర్రంపై నేను ఎలా ఎక్కగలను?” అయినా మహా ప్రయత్నంతో, ఏదో విధంగా స్త్రీరూపంలోనే గుర్రం ఎక్కి తన రాజధానికి చేరాడు.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even when one’s condition changes abruptly and brings embarrassment or practical difficulty, steadiness of mind and determined effort enable one to continue one’s rightful course; dignity is shown through perseverance rather than surrender to circumstance.
Bhishma narrates that a king, transformed into a woman, worries about how to mount a horse in that state, yet with great effort manages to mount and returns to his city.