Previous Verse
Next Verse

Shloka 60

Adhyāya 119: Vyāsa–Kīṭa-saṃvāda

Tapas-bala and karmic ascent across yoni

कार्तवीर्यानिरुद्धा भ्यां नहुषेण यतातिना । नृगेण विष्वगश्लेन तथैव शशबिन्दुना

kārtavīryāniruddhābhyāṁ nahuṣeṇa yayātinā | nṛgeṇa viśvagāśvena tathaiva śaśabindunā ||

కార్తవీర్యుడు, అనిరుద్ధుడు, నహుషుడు, యయాతి, నృగుడు, విశ్వగశ్వుడు, అలాగే శశబిందువు— వీరును (ఆ వ్రతమున) చేర్చవలెను.

कार्तवीर्यby Kartavīrya
कार्तवीर्य:
Karana
TypeNoun
Rootकार्तवीर्य
FormMasculine, Instrumental, Singular
अनिरुद्धाभ्याम्by (the two) Aniruddhas
अनिरुद्धाभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootअनिरुद्ध
FormMasculine, Instrumental, Dual
नहुषेणby Nahuṣa
नहुषेण:
Karana
TypeNoun
Rootनहुष
FormMasculine, Instrumental, Singular
यतातिनाby Yayāti
यतातिना:
Karana
TypeNoun
Rootययाति
FormMasculine, Instrumental, Singular
नृगेणby Nṛga
नृगेण:
Karana
TypeNoun
Rootनृग
FormMasculine, Instrumental, Singular
विष्वगश्वेनby Viṣvag-aśva (Viśvag-aśva)
विष्वगश्वेन:
Karana
TypeNoun
Rootविष्वगश्व
FormMasculine, Instrumental, Singular
तथाand likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
शशबिन्दुनाby Śaśabindu
शशबिन्दुना:
Karana
TypeNoun
Rootशशबिन्दु
FormMasculine, Instrumental, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
K
Kuntīnandana (Yudhiṣṭhira)
K
Kārtavīrya
A
Aniruddha
N
Nahuṣa
Y
Yayāti
N
Nṛga
V
Viśvagāśva
Ś
Śaśabindu
Ā
Āśvina (month)

Educational Q&A

Bhīṣma teaches that even a time-bound discipline—abstaining from meat during Āśvina for one or two fortnights—can cultivate compassion and self-restraint, leading to inner purification and ultimately to insight into the Self and the nature of reality (parāvara-tattva).

In his instruction to Yudhiṣṭhira on dharma, Bhīṣma cites a list of exemplary kings (including Kārtavīrya, Nahuṣa, Yayāti, and others) who observed a meat-abstinence vow in Āśvina; he states that through this practice they attained elevated spiritual realization.