Shloka 21
Adhyāya 119: Vyāsa–Kīṭa-saṃvāda
Tapas-bala and karmic ascent across yoni
कि पुनर्हन्यमानानां तरसा जीवितार्थिनाम् | अरोगाणामपापानां पापैर्मासोपजीविभि:
ki punar hanyamānānāṁ tarasā jīvitārthinām | arogāṇām apāpānāṁ pāpair māṁsopajīvibhiḥ ||
మరెంత ఎక్కువగా భయం కలుగదో—బతకాలని కోరే, ఆరోగ్యవంతులైన, నిరపరాధులైన ప్రాణులను మాంసంతో జీవించే పాపులు బలవంతంగా జయించి చంపినప్పుడు! అందుచేత బుద్ధిమంతుడూ పుణ్యాత్ముడూ అయినవాడు సమస్త ప్రాణులను తనతో సమానంగా భావించి వారి హితార్థం ప్రవర్తించాలి. స్వకల్యాణాన్ని కోరే పండితులకే మరణభయం ఉన్నప్పుడు, బలవంతంగా హతమయ్యే నిర్దోష ప్రాణులకు భయం కలగక ఎలా ఉంటుంది?
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma underscores empathy and non-violence: a wise person should see all beings as oneself and recognize that forcibly killing innocent, healthy creatures—especially by those who profit from flesh—is a grave ethical wrong that naturally generates fear and suffering.
In Anushasana Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on dharma. Here he argues from the reality of death-fear: if even learned people fear death, then innocent beings who are violently killed by meat-dependent sinners will fear all the more—supporting a broader exhortation toward compassion and restraint from harm.