Shloka 17
Dvaipāyana–Kīṭa Saṃvāda: Karmic Memory, Fear of Death, and Embodied Pleasure
(भस्म विष्ठा कृमिर्वापि निष्ठा यस्येदृशी ध्रुवा । स काय: परपीडाभि: कथं धार्यों विपश्चिता ।।
bhasma viṣṭhā kṛmir vāpi niṣṭhā yasyedṛśī dhruvā | sa kāyaḥ parapīḍābhiḥ kathaṃ dhāryo vipaścitā ||
భీష్ముడు పలికెను—ఈ శరీరానికి ఈ మూడింటిలో ఏదో ఒక గతి తప్పనిసరి: చితిలో దహించబడి భస్మమగుట, ఏదో ప్రాణి తిని విసర్జించిన తరువాత విసర్జ్యమగుట, లేదా పారవేయబడినపుడు కీటకాలు పుట్టి కుళ్లిపోవుట. ఇది తెలిసికూడా జ్ఞాని ఇతరులకు బాధ కలిగించి (మాంసార్థం) ఈ శరీరాన్ని ఎలా పోషించి నిలుపగలడు? మాంసభక్షణాన్ని ప్రశంసించడమే కూడా పాపకర్మఫలబంధంలో చిక్కజేస్తుంది.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The body’s end is inevitably decay—ashes, excrement, or worms—so a discerning person should not nourish it through violence to other beings; endorsing meat-eating is portrayed as binding one to sinful karma and its results.
In Anushasana Parva’s dharma instruction, Bhishma continues advising on righteous conduct, using stark images of the body’s fate to argue against harming others for bodily sustenance, especially in the context of consuming or praising meat.