Shloka 1053

मानसतीर्थ-शौचप्रशंसा | Praise of the ‘Mental Tīrtha’ and the Marks of Purity

Devanagari script

सदा द्वादशमासांस्तु पुष्कलं यानमारुहेत्‌ । जो लगातार बारह महीनोंतक पचीसवें दिन एक बार भोजन करता है, उसको सवारीके लिये बहुत-से विमान या वाहन प्राप्त होते हैं

Transliteration

sadā dvādaśa-māsāṁs tu puṣkalaṁ yānam āruhet |

Translation

భీష్ముడు చెప్పెను—ఎవడు పన్నెండు నెలలపాటు ప్రతి నెల ఇరవై ఐదవ రోజున ఒక్కసారి మాత్రమే భోజనం చేసే నియమాన్ని నిరంతరం ఆచరిస్తాడో, అతనికి ప్రయాణార్థం అనేక విమానములు మరియు వాహనములు లభించును।

Word by Word

• सदा: always
• Type: Indeclinable
• Root: सदा

• द्वादश: twelve
• द्वादश: Karma
• Type: Adjective
• Root: द्वादश
• Form: Gender: (agreeing adjective); Case: Accusative; Number: Plural

• मासान्: months
• मासान्: Karma
• Type: Noun
• Root: मास
• Form: Gender: Masculine; Case: Accusative; Number: Plural

• तु: but/indeed
• Type: Indeclinable
• Root: तु

• पुष्कलम्: abundant, plentiful
• पुष्कलम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: पुष्कल
• Form: Gender: Neuter; Case: Accusative; Number: Singular

• यानम्: vehicle, conveyance
• यानम्: Karma
• Type: Noun
• Root: यान
• Form: Gender: Neuter; Case: Accusative; Number: Singular

• आरुहेत्: should mount/ascend
• आरुहेत्: Karta
• Type: Verb
• Root: आ-रुह्
• Form: Lakara: Vidhi-ling (optative); Person: 3rd; Number: Singular; Pada: Parasmaipada

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhishma
• yāna (vehicle/vimāna)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Consistent, long-term self-discipline—here, a regulated eating vow maintained for twelve months—is presented as a powerful dharmic practice that generates great merit and auspicious rewards.

What is happening in the narrative?

In Bhishma’s instruction on dharma and observances, he describes a specific monthly dietary vow and states the फल (result): the practitioner gains plentiful conveyances (yānas/vimānas), symbolizing elevated fortune and blessed passage.