Shloka 166
उपवासफलात्मकविधिः — Upavāsa as Yajña-Equivalent Merit
Angiras Teaching
Devanagari script
उपोष्य व्याधिरहितो वीर्यवानभिजायते । कुरुनन्दन! जो पुरुष भगवान्की आराधनाका इच्छुक होकर पंचमी, षष्ठी, अष्टमी तथा कृष्णपक्षकी चतुर्दशीको अपने घरपर ब्राह्मणोंको भोजन कराता है और स्वयं उपवास करता है, वह रोगरहित और बलवान होता है
Transliteration
upoṣya vyādhir-ahito vīryavān abhijāyate | kurunandana! yo puruṣo bhagavān-ārādhanāyā icchukaḥ san pañcamī-ṣaṣṭhī-aṣṭamī tathā kṛṣṇapakṣasya caturdaśyāṁ svagṛhe brāhmaṇān bhojayati svayaṁ copavāsam ācarati, sa rogarahito balavān bhavati |
Translation
ఉపవాసం చేయుటవలన మనుష్యుడు వ్యాధిరహితుడై వీర్యవంతుడగును। కురునందనా! భగవదారాధన కోరి పంచమీ, షష్ఠీ, అష్టమీ మరియు కృష్ణపక్ష చతుర్దశిన తన ఇంట బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టి తాను ఉపవాసముండువాడు నిరోగుడై బలవంతుడగును।
Word by Word
उपोष्यhaving fasted
उपोष्य:
Karta
TypeVerb
Rootउपवस् (धातु)
Formल्यप् (क्त्वान्त/absolutive), कर्तरि, पूर्वकालिक क्रिया (absolutive)
व्याधि-रहितःfree from disease
व्याधि-रहितः:
Karta
TypeAdjective
Rootव्याधि + रहित (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
वीर्य-वान्vigorous, possessed of strength
वीर्य-वान्:
Karta
TypeAdjective
Rootवीर्यवत् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
अभिजायतेis born / comes to be
अभिजायते:
TypeVerb
Rootअभि + जन् (धातु)
Formलट्, आत्मनेपद, Third, Singular, कर्तरि
Speaker
अंगियरा उवाच
Characters & Entities
A
Aṅgiras (अङ्गिरा)K
Kurunandana (कुरुनन्दन)B
Bhagavān (भगवान्)B
Brāhmaṇas (ब्राह्मणाः)P
PañcamīṢ
ṢaṣṭhīA
AṣṭamīK
KṛṣṇapakṣaC
CaturdaśīVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes